Ghế trẻ em trên ô tô từ 1.7: Ai bắt buộc, ai được miễn?

Quy định ghế trẻ em trên ô tô chính thức có hiệu lực từ 1.7.2026

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 quy định bắt buộc sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em khi đi ô tô, ban đầu dự kiến áp dụng từ ngày 1.1.2026. Tuy nhiên, Quốc hội đã thông qua Luật số 118/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của luật này, lùi thời điểm thực thi thêm 6 tháng - đến ngày 1.7.2026. Khoảng thời gian này nhằm tạo điều kiện để người dân tìm hiểu, lựa chọn và trang bị ghế phù hợp trước khi quy định chính thức được thực thi.

Theo khoản 3, điều 10 của luật nêu trên (sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 118/2025/QH15), khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 m trên ô tô, người lái không được để trẻ ngồi cùng hàng ghế với mình, đồng thời phải sử dụng và hướng dẫn sử dụng thiết bị an toàn phù hợp. Vi phạm quy định này bị phạt từ 800.000 đến 1 triệu đồng theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP.

Những trường hợp không bắt buộc dùng ghế trẻ em

Không phải mọi tình huống chở trẻ trên ô tô đều bắt buộc sử dụng ghế an toàn. Pháp luật hiện hành quy định một số trường hợp ngoại lệ cụ thể.

Xe kinh doanh vận tải hành khách

Theo khoản 3, điều 7, Luật số 118/2025/QH15, quy định về thiết bị an toàn cho trẻ em không áp dụng với ô tô kinh doanh vận tải hành khách. Điều này có nghĩa taxi, xe hợp đồng, xe du lịch, xe khách và xe buýt không thuộc diện bắt buộc phải trang bị ghế trẻ em kể từ ngày 1.7.

Xe chỉ có một hàng ghế

Quy định hiện hành cấm trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m ngồi cùng hàng ghế với người lái, trừ trường hợp ô tô chỉ có một hàng ghế duy nhất. Với những loại xe này, trẻ vẫn có thể ngồi bên cạnh người lái, nhưng vẫn phải sử dụng thiết bị an toàn phù hợp.

Trẻ không đồng thời đáp ứng cả hai điều kiện

Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần trẻ dưới 10 tuổi hoặc cao dưới 1,35 m là phải dùng ghế an toàn. Thực tế, quy định chỉ áp dụng khi trẻ đồng thời dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 m. Nếu chỉ thỏa một trong hai điều kiện thì trẻ không thuộc diện bắt buộc. Ví dụ, trẻ 8 tuổi nhưng cao 1,4 m hay trẻ 11 tuổi nhưng cao 1,3 m đều không bắt buộc phải sử dụng ghế trẻ em theo quy định hiện hành.

Nút thắt lớn: Chưa có tổ chức nào đủ điều kiện chứng nhận hợp quy

Dù thời hạn 1.7 đã cận kề, các doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu và kinh doanh ghế trẻ em đang đối mặt với vướng mắc nghiêm trọng về mặt pháp lý. Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 123:2024/BGTVT về thiết bị an toàn cho trẻ em sử dụng trên ô tô đã có hiệu lực từ ngày 1.1.2026, yêu cầu sản phẩm phải được công bố hợp quy dựa trên kết quả đánh giá của tổ chức chứng nhận được chỉ định.

Tuy nhiên, theo báo cáo của Cục Đăng kiểm Việt Nam gửi Bộ Xây dựng, đến thời điểm hiện tại vẫn chưa có bất kỳ tổ chức nào đủ điều kiện thực hiện đánh giá sự phù hợp theo quy chuẩn này. Cục Đăng kiểm cho biết sẵn sàng xem xét và chỉ định các đơn vị, nhưng do chưa có đơn vị nào được cấp giấy chứng nhận đăng ký hoạt động chứng nhận theo quy chuẩn mới, các thủ tục kiểm tra, thử nghiệm vẫn đang bị "treo".

Để gỡ khó cho doanh nghiệp, Cục Đăng kiểm Việt Nam đã kiến nghị Bộ Xây dựng sớm thực hiện một số giải pháp:

• Ban hành văn bản hướng dẫn địa phương triển khai thủ tục đăng ký hoạt động chứng nhận, thử nghiệm.
• Ban hành danh mục phân loại mức độ rủi ro sản phẩm làm cơ sở công bố hợp quy.
• Đẩy mạnh tuyên truyền để thu hút các tổ chức có năng lực tham gia đăng ký.
• Trong trường hợp sau ngày 1.7 vẫn chưa có tổ chức đủ điều kiện, xem xét chỉ định tạm thời Trung tâm Thử nghiệm xe cơ giới (VMTC) thực hiện thử nghiệm và giao Cục Đăng kiểm Việt Nam tạm thời chứng nhận trong 6 tháng hoặc cho đến khi có đơn vị đủ năng lực.

Kinh nghiệm quốc tế về ghế trẻ em trên taxi và xe công nghệ

Trong khi Việt Nam miễn trừ toàn bộ xe kinh doanh vận tải hành khách khỏi quy định này, nhiều quốc gia có cách tiếp cận khác biệt, đặc biệt với taxi công nghệ.

Tại Singapore, trẻ cao dưới 1,35 m bắt buộc dùng thiết bị an toàn khi đi ô tô, nhưng taxi truyền thống được miễn. Các nền tảng gọi xe công nghệ như Grab và Gojek phải tuân thủ yêu cầu tương tự xe cá nhân. Phụ huynh có thể đặt tùy chọn có sẵn thiết bị an toàn hoặc tự mang theo, với mức giá thường cao hơn chuyến thông thường.

Tại Australia, cách quản lý tương tự Singapore. Bang New South Wales cho phép trẻ từ 1 đến 7 tuổi ngồi hàng ghế sau và dùng dây an toàn thông thường nếu taxi không có ghế trẻ em. Tuy nhiên, với dịch vụ gọi xe công nghệ như Uber, các yêu cầu về thiết bị an toàn thường chặt hơn, tương đương xe cá nhân.

Tại Mỹ, quy định do từng bang ban hành nên có sự khác biệt giữa các địa phương. Uber đã triển khai dịch vụ Uber Car Seat tại một số thành phố lớn như New York, cho phép hành khách trả thêm phí để đi xe được trang bị sẵn ghế trẻ em phù hợp với độ tuổi.

Theo giới chuyên gia giao thông, sự khác biệt trong quy định giữa taxi truyền thống và taxi công nghệ xuất phát từ đặc thù vận hành. Taxi truyền thống phục vụ các chuyến phát sinh tức thời, tài xế khó chuẩn bị đúng loại ghế. Trong khi đó, taxi công nghệ hoạt động qua ứng dụng đặt trước, doanh nghiệp có thể nắm trước nhu cầu và điều phối phương tiện phù hợp, do đó nhiều nước áp dụng yêu cầu an toàn nghiêm ngặt hơn với loại hình này.

Khuyến cáo cho phụ huynh

Dù thuộc diện bắt buộc hay không, các chuyên gia vẫn khuyến cáo phụ huynh nên chủ động trang bị ghế trẻ em phù hợp với độ tuổi và thể trạng của trẻ khi di chuyển bằng ô tô. Thiết bị an toàn cho trẻ em, bao gồm hệ thống ghế CRS (Child Restraint System) và ECRS (Enhanced Child Restraint System), được thiết kế để hạn chế sự di chuyển của cơ thể trẻ, giảm đáng kể nguy cơ chấn thương trong các tình huống va chạm hoặc phanh gấp.

Theo Thanh Niên, VnExpress