Hơn 60% học sinh TP HCM mắc tật khúc xạ, tăng gấp đôi

Tỷ lệ học sinh mắc tật khúc xạ tại TP HCM đã tăng gấp đôi chỉ trong vòng 6 năm, từ khoảng 30% trước năm 2020 lên hơn 60% trong năm học 2025-2026. Con số này được công bố tại lễ kỷ niệm 25 năm thành lập Khoa Khúc xạ và khánh thành Trung tâm phẫu thuật Khúc xạ kỹ thuật cao của Bệnh viện Mắt TP HCM ngày 19/6.

Tỷ lệ tật khúc xạ tăng mạnh qua từng năm

Phó giám đốc Sở Y tế TP HCM Nguyễn Anh Dũng cho biết, dữ liệu từ chương trình khám sức khỏe học đường năm học 2025-2026 ghi nhận hơn 60% học sinh mắc tật khúc xạ. Đây là mức tăng đáng kể so với giai đoạn 2023-2024 khi tỷ lệ ở mức 54%, và cao gấp đôi so với trước năm 2020 chỉ có 30%.

"Đây là con số rất đáng lưu ý, cho thấy tật khúc xạ, đặc biệt là cận thị, đang gia tăng nhanh ở lứa tuổi học đường, đòi hỏi phải có chiến lược phòng ngừa cũng như điều trị", ông Nguyễn Anh Dũng nhận định.

Tình trạng này không chỉ xảy ra tại TP HCM. Các nghiên cứu tại Hà Nội và TP HCM cho thấy tỷ lệ cận thị ở học sinh dao động từ 50 đến 60% trong giai đoạn 2021-2025, phản ánh xu hướng chung tại các đô thị lớn. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) dự báo đến năm 2050, khoảng 50% dân số thế giới sẽ mắc tật khúc xạ, riêng tại khu vực Đông Á và Việt Nam, con số này có thể lên tới gần 2/3 dân số.

Cận thị không còn là vấn đề đơn giản

TS.BS Trần Đình Minh Huy, Phó khoa Khúc xạ Bệnh viện Mắt TP HCM, nhấn mạnh cận thị hiện nay không còn là bài toán đeo kính thông thường mà đã trở thành thách thức lớn về sức khỏe cộng đồng. Cận thị chiếm khoảng 2/3 đến 3/4 các trường hợp tật khúc xạ và là một trong năm nhóm bệnh trọng tâm của chương trình phòng chống mù lòa toàn cầu.

Nguyên nhân là cận thị liên quan trực tiếp đến sự kéo dài của trục nhãn cầu. Độ cận càng cao, nhãn cầu càng bị kéo giãn, dẫn đến nguy cơ tổn thương võng mạc, thoái hóa đáy mắt, bong võng mạc và nhiều biến chứng có thể gây mù lòa.

Theo các nghiên cứu quốc tế mà TS Huy dẫn chứng, mỗi độ cận tăng thêm làm tăng khoảng 67% nguy cơ mắc bệnh lý gây mù, trong khi kiểm soát được mỗi độ cận giúp giảm khoảng 40% nguy cơ biến chứng nặng. Dự báo đến năm 2050, khoảng 1 tỷ người trên thế giới sẽ mắc cận thị nặng, tạo gánh nặng lớn về kinh tế và xã hội.

Đáng chú ý, năm 2024, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) đã bắt đầu xem xét công nhận cận thị là một bệnh lý mạn tính thay vì chỉ là tật khúc xạ đơn thuần, cho thấy cách tiếp cận toàn cầu đang thay đổi mạnh mẽ.

Can thiệp sớm từ giai đoạn "tiền cận thị"

Các chuyên gia nhấn mạnh việc quản lý cận thị cần bắt đầu từ giai đoạn "tiền cận thị", tức là can thiệp ngay khi trẻ có nguy cơ cao, trước khi độ cận tăng rõ rệt. Bệnh viện Mắt TP HCM đang triển khai hướng tiếp cận này thông qua tầm soát sớm, theo dõi định kỳ và can thiệp kịp thời.

ThS.BS.CK2 Lê Anh Tuấn, Giám đốc Bệnh viện Mắt TP HCM, cho biết kiểm soát cận thị là một trong những định hướng chiến lược của bệnh viện đến năm 2030. Bệnh viện đã đầu tư hệ thống chẩn đoán hiện đại, các nền tảng phẫu thuật laser thế hệ mới và ứng dụng trí tuệ nhân tạo để cá nhân hóa điều trị. Trung tâm phẫu thuật Khúc xạ kỹ thuật cao vừa khánh thành còn hướng tới vai trò nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao kỹ thuật cho khu vực phía Nam.

Khuyến cáo cho phụ huynh và học sinh

Bác sĩ đưa ra nhiều khuyến cáo giúp phòng ngừa và làm chậm tiến triển cận thị ở trẻ:

• Ngồi học đúng tư thế, giữ khoảng cách phù hợp khi đọc viết, không cúi sát sách vở hay màn hình.
• Không học tập hoặc đọc sách trong điều kiện thiếu ánh sáng.
• Hạn chế thời gian xem tivi, sử dụng điện thoại và chơi điện tử liên tục nhiều giờ.
• Luân phiên giữa hoạt động nhìn gần và nhìn xa, tránh để mắt điều tiết kéo dài không nghỉ.
• Tăng cường vận động và vui chơi ngoài trời.
• Với trẻ đã mắc cận thị: đeo kính đúng độ, tái khám định kỳ để theo dõi tiến triển.
• Bổ sung dinh dưỡng đầy đủ, ưu tiên thực phẩm giàu vitamin A, carotene và các vi chất tốt cho mắt.

Theo VnExpress, Tuổi Trẻ, Thanh Niên