Mỹ - Iran đổi đòn ngày thứ hai: 170 mục tiêu bị tấn công, lệnh ngừng bắn tan vỡ

Hai đêm liên tiếp bị oanh tạc, Iran tổn thất nặng nề

Cuộc đối đầu quân sự giữa Mỹ và Iran bước sang ngày thứ hai liên tiếp khi Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận đã tấn công khoảng 90 mục tiêu trong đêm 8-7 nhằm "tiếp tục làm suy yếu năng lực của Iran trong việc tấn công các tàu thương mại và thủy thủ dân sự vô tội tại eo biển Hormuz". Cộng dồn với hơn 80 mục tiêu bị tấn công đêm hôm trước, tổng số mục tiêu mà lực lượng Mỹ tiêu diệt trong vòng 48 giờ lên tới 170.

Bộ Y tế Iran cho biết hai đêm không kích trên đã khiến 14 người thiệt mạng và 78 người bị thương tại năm tỉnh của nước này. Trong số những người bị thương, 47 người vẫn đang nằm viện điều trị. Riêng đêm thứ hai, ba người thiệt mạng và một số người khác bị thương ở ngoại ô thành phố Ahvaz, tây nam Iran, theo cơ quan thông tấn chính thức IRNA.

Các mục tiêu bị Mỹ tấn công bao gồm kho lưu trữ tên lửa và máy bay không người lái, cơ sở hậu cần quân sự dọc bờ biển Iran. Truyền thông Iran còn ghi nhận các cuộc không kích nhằm vào một cầu đường sắt ở vùng đông bắc và một căn cứ quân sự tại Bushehr - nơi đặt nhà máy điện hạt nhân dân sự duy nhất của nước này. Tiếng nổ vang lên ở nhiều thành phố cảng phía nam như Bandar Abbas, Konarak và Chabahar, trong đó một phần Chabahar bị mất điện hoàn toàn. Máy bay chiến đấu cũng được ghi nhận xuất hiện trên đảo Kish.

Iran phản đòn vào các căn cứ Mỹ ở vùng Vịnh

Đòn đáp trả của Tehran diễn ra nhanh chóng. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã tấn công "cơ sở hạ tầng và thiết bị trọng yếu" tại các căn cứ Mỹ ở Kuwait, Bahrain và Qatar. Cụ thể, các mục tiêu bị nhắm tới gồm căn cứ Arifjan và Ali Al Salem tại Kuwait, căn cứ Juffair và Sheikh Isa tại Bahrain. Quân đội Iran sau đó cho biết đã sử dụng máy bay không người lái tấn công một chiều nhắm vào các cơ sở của Mỹ tại ba nước này.

Trên thực địa, một phóng viên của AFP ghi nhận tiếng nổ tại thủ đô Manama của Bahrain, trong khi Kuwait thông báo đã đánh chặn thành công các vụ tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái. Đây là lần đầu tiên kể từ khi xung đột bùng nổ, giao tranh lan rộng trực tiếp sang lãnh thổ và căn cứ của các đồng minh Mỹ trong khu vực.

Trump tuyên bố thỏa thuận "đã chấm dứt"

Sau hai đêm không kích, Tổng thống Donald Trump đưa ra tín hiệu rõ ràng nhất về tương lai của tiến trình ngoại giao. Phát biểu bên lề hội nghị thượng đỉnh NATO tại Thổ Nhĩ Kỳ, ông Trump tuyên bố bản ghi nhớ thỏa thuận với Iran đã "chấm dứt" và nói thêm: "Tôi không muốn đàm phán với họ nữa."

Trước đó, trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump đăng: "Đây là để trả đũa cho việc Iran ném bom các tàu hôm qua. Nếu điều đó xảy ra một lần nữa, hậu quả sẽ còn tồi tệ hơn rất nhiều." Tuy vậy, cũng trong đêm hôm đó khi trả lời phóng viên trên chuyên cơ Air Force One, ông Trump tiết lộ phía Iran "vừa gọi điện một lúc trước" và muốn "đàm phán rất cấp bách", dù ông không cho biết người gọi là ai và bày tỏ nghi ngờ về giá trị của bất kỳ thỏa thuận nào, gọi người Iran là "hơi điên rồ".

Sự mâu thuẫn trong lập trường của Washington - vừa tuyên bố chấm dứt thỏa thuận, vừa để ngỏ cánh cửa đàm phán - phản ánh tính chất bất ổn cực độ của cuộc khủng hoảng hiện tại.

Cuộc chiến kiểm soát eo biển Hormuz

Cốt lõi của cuộc xung đột là tranh chấp quyền kiểm soát eo biển Hormuz - tuyến đường hàng hải huyết mạch mà khoảng 20-25% lượng dầu mỏ toàn cầu phải đi qua hàng ngày. Kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào tháng 2, Tehran đã tuyên bố quyền thu phí đối với các tàu đi qua và đe dọa tấn công các tàu không tuân theo lộ trình đã được Iran cho phép.

Trong những ngày gần đây, quân đội Iran đã tấn công ít nhất ba tàu thương mại đang đi qua khu vực gần Oman. Các vụ tấn công này trở thành cái cớ trực tiếp để Washington mở đợt không kích đêm 7-7, kéo theo chuỗi đáp trả leo thang hiện nay.

Nhà đàm phán trưởng của Iran, Mohammad Bagher Ghalibaf, đã đưa ra lập trường cứng rắn trên mạng xã hội X: "Eo biển Hormuz sẽ chỉ được mở lại theo các điều kiện của Iran, không phải vì các mối đe dọa của Mỹ." Ông cũng cảnh báo: "Nếu các anh tấn công, các anh sẽ bị đánh trả." Trong khi đó, Washington kiên quyết yêu cầu quyền đi lại tự do không mất phí cho tàu thuyền quốc tế.

Theo dữ liệu theo dõi tàu biển do Anadolu Agency dẫn lại, lưu lượng hàng hải qua eo Hormuz hiện gần như tê liệt. Các tàu chủ yếu di chuyển theo tuyến phía bắc được Iran phê duyệt, trong khi hành lang tạm thời chạy dọc bờ biển Oman do Mỹ ủng hộ gần như vắng bóng. Gần 6.000 thủy thủ vẫn đang mắc kẹt trong vùng biển này, theo Tổng thư ký Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) Arsenio Dominguez.

Bối cảnh và phản ứng quốc tế

Các đợt không kích diễn ra vào đúng thời điểm Iran chuẩn bị tổ chức lễ an táng cố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei tại quê nhà Mashhad, đông bắc Iran. Ông Khamenei thiệt mạng ngay khi xung đột nổ ra vào ngày 28-2, và lễ tang nhiều ngày của ông đã thu hút hàng triệu người từ khắp Iran và Iraq về tham dự.

Trước làn sóng leo thang nguy hiểm này, Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres kêu gọi "tất cả các bên kiềm chế tối đa". Pakistan, nước được xem là trung gian quan trọng trong tiến trình đàm phán Mỹ - Iran, cũng phát đi thông điệp tương tự. Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi và Thủ tướng Qatar đã điện đàm, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sử dụng con đường ngoại giao để giải quyết các vấn đề khu vực. Oman, vốn ngồi ở phía bên kia eo Hormuz so với Iran và từng đóng vai trò trung gian, lên án các vụ tấn công tàu thuyền song vẫn tránh trực tiếp chỉ đích danh Tehran, nhằm duy trì vai trò trung lập.

Với việc cả hai phía đều tuyên bố sẽ còn trả đũa nếu bị khiêu khích thêm và lệnh ngừng bắn tạm thời được ký kết tháng trước chính thức tan vỡ, cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz đang đứng trước nguy cơ leo thang thành một cuộc chiến toàn diện không có hồi kết rõ ràng.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn VN247.