Tiểu thương và hộ kinh doanh đang chuyển sang thanh toán số QR Pay với tốc độ chưa từng thấy

Thanh toán không dùng tiền mặt đã trở thành xu hướng chủ đạo tại Việt Nam, với tốc độ tăng trưởng vượt bậc trong năm 2025 và tiếp tục duy trì đà mạnh sang quý 1-2026. Đây là nhận định của ông Phan Trọng Nghĩa, Phó trưởng Phòng Tổng hợp Ngân hàng Nhà nước chi nhánh khu vực 2, tại workshop "Tài chính số cho tiểu thương và doanh nghiệp nhỏ" diễn ra ngày 11-6. Việc chuyển dịch từ QR chuyển tiền sang QR Pay/VietQR Global chuẩn hóa được xác định là bước đi phù hợp với thực tiễn phát triển hiện nay.

Thanh toán số bùng nổ: Giá trị giao dịch QR tăng hơn 124% trong năm 2025

Số liệu thống kê của Ngân hàng Nhà nước cho thấy bức tranh thanh toán số Việt Nam năm 2025 có sự bứt phá rõ rệt. Tổng giá trị thanh toán số toàn quốc đạt mức tương đương khoảng 28 lần GDP. Giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng 42,21% về số lượng và 22,65% về giá trị so với năm 2024.

Đặc biệt, giao dịch qua mã QR ghi nhận mức tăng trưởng vượt trội nhất: tăng 50,94% về số lượng và tăng tới 124,06% về giá trị. Con số này phản ánh sự thay đổi thói quen thanh toán nhanh chóng của người dân và tiểu thương trên cả nước.

Sang quý 1-2026, xu thế này tiếp tục được củng cố. Số lượng giao dịch không dùng tiền mặt tăng 37,98%, giá trị tăng 14,22% so với cùng kỳ năm trước. Giao dịch QR Code trong quý này tăng 16,43% về số lượng và 52,4% về giá trị.

QR chuyển tiền và QR Pay: Khác nhau ở điểm mấu chốt nào?

Nhiều tiểu thương hiện vẫn đang dùng mã QR chuyển tiền thông thường - hình thức chuyển khoản giữa hai tài khoản cá nhân qua mã QR điền sẵn thông tin. Hạn chế của phương thức này là dữ liệu rời rạc, nội dung giao dịch do khách tự nhập, dễ gây nhầm lẫn giữa dòng tiền cá nhân và doanh thu kinh doanh, đồng thời rất khó đối soát cuối ngày.

Trong khi đó, QR Pay/VietQR Global là hình thức thanh toán hàng hóa và dịch vụ tại đơn vị chấp nhận thanh toán chính thức. Mỗi giao dịch được tự động gắn kết với thông tin đơn hàng, hóa đơn, điểm bán và ca làm việc. Hệ thống hỗ trợ đầy đủ cơ chế hoàn tiền, hủy giao dịch, đối soát tự động và kết nối trực tiếp với phần mềm quản lý.

Lợi ích thiết thực khi chuẩn hóa sang QR Pay

Theo ông Phan Trọng Nghĩa, việc chuyển sang QR Pay chuẩn hóa mang lại nhiều lợi ích cụ thể cho hộ kinh doanh và tiểu thương:

• Tách bạch dòng tiền cá nhân với doanh thu kinh doanh, hạn chế thất thoát và hỗ trợ đối chiếu công nợ tức thời.
• Dữ liệu thanh toán tự động kết nối với máy tính tiền, hóa đơn điện tử và phần mềm kế toán.
• Khách hàng thao tác nhanh hơn, giảm sai sót khi nhập số tiền, tiết kiệm thời gian kiểm đếm tiền mặt tại quầy.
• Xây dựng "hồ sơ kinh doanh số" giúp tiếp cận vốn vay ngân hàng dễ dàng hơn.

Về vấn đề tiếp cận vốn, ông Nghĩa nhấn mạnh: "Rất nhiều hộ kinh doanh có doanh số lớn nhưng không thể tiếp cận vốn vay ngân hàng do không chứng minh được dòng tiền thực tế. Khi chuẩn hóa qua QR Pay, dữ liệu giao dịch trở thành hồ sơ kinh doanh số tin cậy. Đây là cơ sở vàng để ngân hàng cấp tín dụng chính thức, từng bước giảm bớt phụ thuộc vào tài sản thế chấp truyền thống".

VietQR Global - cơ hội thu tiền từ khách du lịch quốc tế

Với giải pháp VietQR Global xuyên biên giới, tiểu thương và SMEs có thể nhận thanh toán trực tiếp từ ứng dụng ngân hàng nội địa của khách du lịch nước ngoài mà không cần khách đổi ngoại tệ mặt hay đơn vị bán hàng phải đầu tư máy POS tốn kém. Đây là cơ hội mở rộng thị trường quốc tế cho các cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ.

Hành lang pháp lý đã sẵn sàng

Ông Nghĩa cho biết khuôn khổ pháp lý cho thanh toán số hiện đã tương đối đầy đủ, gồm:

• Nghị định số 52, Thông tư số 15 và Thông tư số 17 ban hành năm 2024 - quản lý hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt, cung ứng dịch vụ thanh toán, mở và sử dụng tài khoản.
• Nghị định số 123/2020, Nghị định số 70/2025 và Thông tư số 32/2025 của Bộ Tài chính - quy định về hóa đơn, chứng từ điện tử và dữ liệu doanh thu trong môi trường số.
• Luật Giao dịch điện tử năm 2023, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025, Nghị định số 356/2025 của Chính phủ, Thông tư số 50/2024 và Thông tư số 77/2025 của Ngân hàng Nhà nước - nền tảng cho giao dịch số an toàn, bảo mật và phòng ngừa gian lận.

Phía Ngân hàng Nhà nước chi nhánh khu vực 2 cam kết tiếp tục phối hợp liên ngành thúc đẩy các mô hình thanh toán số. Đồng thời đề nghị các tổ chức tín dụng tối ưu chi phí dịch vụ, đơn giản hóa thủ tục đăng ký cho tiểu thương, xây dựng chính sách hoàn tiền ưu đãi, bảo vệ dữ liệu khách hàng và hướng dẫn phòng ngừa gian lận tại điểm bán.

Theo Tuổi Trẻ