Đại hội Công đoàn XIV: Dùng AI chấm điểm thi đua, giảm đoàn phí còn 0,5%

Chiều 3/6, trong khuôn khổ Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ XIV (nhiệm kỳ 2026-2031), phiên thảo luận về phong trào "Lao động giỏi, năng suất cao, thu nhập tốt" thu hút nhiều ý kiến đáng chú ý. Các đại biểu tập trung vào hai vấn đề cốt lõi: ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để xóa bỏ tình trạng đánh giá thi đua hình thức, và đề xuất giảm mức đóng đoàn phí giúp người lao động.

Phong trào thi đua còn nặng hình thức, thiếu công cụ đo lường

Ông Phạm Quang Hưởng, Phó Chủ tịch Công đoàn Khoa học và Công nghệ Việt Nam, nhận định thực trạng theo dõi và đánh giá phong trào thi đua tại nhiều đơn vị hiện vẫn chủ yếu dựa vào phương pháp thủ công. Dữ liệu phân tán, thiếu liên thông khiến việc tổng hợp, chấm điểm kéo dài và kém chính xác, trong khi hiệu quả thực chất chưa được phản ánh đúng mức.

"Nếu phương thức tổ chức phong trào không đổi mới thì sẽ khó tạo được động lực và sức hấp dẫn đối với đoàn viên, người lao động", ông Hưởng nói.

Ông nhấn mạnh chuyển đổi số trong công tác thi đua không chỉ đơn giản là số hóa giấy tờ hay thay thế email cho văn bản, mà phải là sự chuyển dịch thực sự từ quản lý truyền thống sang quản trị số - từ đánh giá cảm tính sang đánh giá dựa trên dữ liệu khách quan theo thời gian thực.

TS. Nguyễn Ngọc Ân, Chủ tịch Công đoàn Giáo dục Việt Nam, đồng tình và chỉ ra căn nguyên: phong trào dễ sa vào hình thức vì thiếu công cụ lượng hóa kết quả. Theo ông, muốn phong trào thực chất thì phải "cân đong đo đếm được" thành quả cụ thể.

AI "chấm điểm" thi đua: Từ VNPT đến Công đoàn Giáo dục

Ông Phạm Quang Hưởng dẫn chứng mô hình của Công đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT). Từ năm 2023, VNPT đã triển khai nền tảng số tích hợp AI để phân tích dữ liệu và tự động chấm điểm thi đua theo KPI. Kết quả đạt được rất rõ ràng:

• Thời gian tổng hợp báo cáo thi đua giảm từ 7-10 ngày xuống còn 1 ngày.
• Tỷ lệ hoàn thành chỉ tiêu thi đua tăng trung bình 18%.
• Số lượng sáng kiến, cải tiến kỹ thuật được ghi nhận tăng 45%.
• Hơn 85% cán bộ, đoàn viên đánh giá hệ thống minh bạch và công bằng.

Công đoàn Giáo dục Việt Nam cũng triển khai hướng tương tự. Trước đây, các đơn vị thường nộp báo cáo tổng kết dài hàng chục trang nhưng chủ yếu là mô tả thành tích, dẫn đến đánh giá cảm tính. Nay, các đơn vị chỉ cần cung cấp số liệu cụ thể; AI sẽ phân tích toàn bộ và xuất ra báo cáo trực quan.

"Thay vì chủ tịch công đoàn nhận xét đơn vị nào làm tốt, đơn vị nào làm chưa tốt, thì AI phân tích toàn bộ dữ liệu và đưa ra kết quả khách quan. Khi dữ liệu đã rõ ràng thì không ai có thể tranh luận được", TS. Nguyễn Ngọc Ân chia sẻ.

Ngoài ra, Công đoàn Giáo dục Việt Nam còn xây dựng hệ thống dữ liệu số cho từng đoàn viên, cập nhật thường xuyên các thông tin về hoàn cảnh, nhu cầu hỗ trợ, thành tích nghiên cứu và sáng kiến. Ông Ân cho rằng chăm lo đoàn viên cần được cá nhân hóa theo từng nhóm đối tượng - đó mới là giá trị thực sự của chuyển đổi số trong hoạt động công đoàn.

Đào tạo gắn với KPI: Sáng kiến tiết kiệm 12 tỷ đồng sau 3 tháng

Bên cạnh câu chuyện AI, ông Cao Minh Hòa, Chủ tịch Công đoàn kiêm Giám đốc Kỹ thuật Công ty CP Sữa TH, cho biết Công đoàn Nghệ An xác định đào tạo nguồn nhân lực, xây dựng đội ngũ công nhân giỏi nghề là nhiệm vụ chiến lược dài hạn.

Doanh nghiệp xây dựng hệ thống đánh giá năng lực đầu vào, lộ trình phát triển nghề nghiệp và bộ chỉ số KPI cho cả lý thuyết lẫn thực hành. Hiệu quả đào tạo được đo bằng kết quả công việc và giá trị sáng kiến mang lại. Một minh chứng tiêu biểu: có sáng kiến của người lao động sau đào tạo chỉ trong 3 tháng đã giúp công ty tiết kiệm khoảng 12 tỷ đồng.

"Mỗi cấp độ năng lực gắn với một khung lương tương ứng. Khi người lao động nâng cao trình độ, được xếp ở cấp độ nghề nghiệp cao hơn thì thu nhập cũng tăng theo", ông Hòa nói.

Đề xuất giảm đoàn phí từ 1% xuống 0,5%

Tại phiên họp thứ nhất của Đại hội, ông Nguyễn Xuân Hùng, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, thông báo dự thảo sửa đổi Điều lệ Công đoàn Việt Nam đề xuất giảm mức đóng đoàn phí của đoàn viên từ 1% xuống còn 0,5% tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội hàng tháng.

Hiện tại, người lao động và đoàn viên phải đóng 1% công đoàn phí mỗi tháng, trong khi doanh nghiệp trích 2% quỹ tiền lương để nộp kinh phí công đoàn. Dự thảo mới cũng đề xuất điều chỉnh một số đối tượng đóng 2% nhằm đảm bảo đồng bộ với Luật Công đoàn năm 2024.

Điều lệ sửa đổi còn bổ sung quy định Tổng Liên đoàn Lao động báo cáo hàng năm về dự toán và quyết toán tài chính công đoàn lên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, cùng các quy định về mô hình tổ chức đặc thù. Đáng chú ý, từ ngày 1/6/2025, sau tinh gọn bộ máy, công đoàn cơ sở tại cơ quan hành chính, doanh nghiệp hưởng 100% lương ngân sách và lực lượng vũ trang đã dừng thu công đoàn phí và kinh phí công đoàn.

Kết quả nổi bật nhiệm kỳ 2023-2026

Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ XIV diễn ra từ ngày 3 đến 5/6, nhìn lại giai đoạn 2023-2026 với những con số đáng ghi nhận: các cấp công đoàn chi hơn 27.200 tỷ đồng cho hoạt động chăm lo và hỗ trợ người lao động; phát triển mới trên 2,2 triệu đoàn viên; các sáng kiến được ghi nhận mang lại giá trị hơn 40.000 tỷ đồng.

Các đại biểu thống nhất rằng dù AI và công nghệ số có thể hỗ trợ phân tích, đánh giá hiệu quả, nhưng không thể thay thế vai trò đồng hành và trách nhiệm của tổ chức công đoàn đối với người lao động.

Theo VietnamNet, Thanh Niên, VnExpress, Tuổi Trẻ, Dân Trí