Đề xuất sửa luật Kiến trúc: Bỏ thi hành nghề, giao xã quản lý kiến trúc địa phương

Đề xuất giảm thi tuyển và bỏ sát hạch hành nghề kiến trúc

Tại phiên họp ngày 8-7, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày dự thảo sửa đổi, bổ sung Luật Kiến trúc, tập trung vào điều chỉnh quy định về thẩm quyền quản lý và hành nghề kiến trúc phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Một điểm đáng chú ý trong dự luật là đề xuất giảm thi tuyển kiến trúc và bỏ quy định sát hạch hành nghề kiến trúc. Theo đó, các công trình xây dựng khẩn cấp, công trình theo thủ tục đầu tư đặc biệt hoặc không sử dụng vốn đầu tư công sẽ không bắt buộc phải thi tuyển kiến trúc. Người có thẩm quyền sẽ quyết định việc thi tuyển dựa trên tiến độ dự án và pháp luật liên quan.

Bộ Xây dựng cũng đề nghị bãi bỏ thủ tục sát hạch cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc và thành lập hội đồng sát hạch, nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính. Tuy nhiên, chứng chỉ hành nghề vẫn được duy trì như một công cụ xác nhận năng lực cá nhân chịu trách nhiệm chuyên môn thiết kế kiến trúc công trình và quy hoạch.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh khẳng định, dự luật không coi kinh doanh dịch vụ kiến trúc là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, loại bỏ các yêu cầu về điều kiện kinh doanh đối với tổ chức hành nghề kiến trúc, đồng thời duy trì năng lực cá nhân chịu trách nhiệm chuyên môn ở mức tối thiểu nhằm đảm bảo an toàn và chất lượng công trình.

Giao UBND xã ban hành quy chế quản lý kiến trúc: Lo ngại năng lực cán bộ

Dự thảo luật cũng đề xuất phân cấp cho UBND cấp xã tổ chức lập và ban hành quy chế quản lý kiến trúc trên địa bàn do mình quản lý, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Trong trường hợp quy chế quản lý kiến trúc nông thôn được tích hợp trong quy hoạch chung xã, thì sẽ cùng phê duyệt và ban hành với quy hoạch chung đó.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Quốc hội, bày tỏ băn khoăn về năng lực và trình độ của cán bộ cấp xã hiện tại để thực hiện phân cấp hoàn toàn này. Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Thanh Hải đề nghị nghiên cứu các phương án linh hoạt, như việc cấp xã tổ chức lập quy chế, sau đó được cơ quan chuyên môn cấp trên thẩm định hoặc là UBND tỉnh ban hành khung quy chế mẫu để địa phương áp dụng thống nhất.

Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra đề xuất không bắt buộc ban hành quy chế quản lý kiến trúc trên toàn bộ ranh giới hành chính xã mà chỉ tập trung vào các khu vực đặc thù như đô thị mới và khu trung tâm.

Quan điểm của lãnh đạo Quốc hội về việc phân cấp

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhận định một số địa phương, đặc biệt là xã, phường và đặc khu có thể đảm nhận được nhiệm vụ này, nhưng nhiều nơi khác còn yếu và quá tải. Hiện có khoảng 705 xã quy mô nhỏ đang trong quá trình sắp xếp lại, nên phân cấp ngay sẽ gặp khó khăn.

Ông đề nghị thực hiện theo nguyên tắc: cấp trên giao cho cấp dưới, nếu cấp dưới không làm được thì sẽ thu lại. Việc giao quyền cũng cần kèm theo điều kiện thực hiện và nên giao cho UBND tỉnh quyết định phân cấp theo năng lực của các xã nhằm bảo đảm có người chịu trách nhiệm.

Đánh giá từ cơ quan thẩm tra về các thay đổi trong quản lý kiến trúc

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cũng thận trọng về việc bãi bỏ thi sát hạch hành nghề kiến trúc mà chỉ thực hiện cơ chế hậu kiểm khi hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia chưa đồng bộ, chưa đảm bảo quá trình chuyển tiếp sẽ không để lại khoảng trống pháp lý.

Về thi tuyển kiến trúc, Bộ trưởng Bộ Xây dựng khẳng định dự luật chỉ giữ quy định thi tuyển đối với các công trình trọng điểm, cấp I và công trình quan trọng trong đô thị mới nhằm tránh thi tuyển tràn lan gây khó khăn.

Dự luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc đang được chuẩn bị trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp không thường lệ đầu tháng 8 tới.

Tóm lại, dự thảo luật hướng đến việc giảm bớt thủ tục hành chính trong hoạt động kiến trúc, nâng cao tính thực tiễn và phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tuy nhiên các đề xuất phân quyền quản lý kiến trúc địa phương gặp những thách thức về năng lực triển khai tại cấp xã, cần được cân nhắc kỹ lưỡng.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn VN247.