Đường dây chạy bệnh án tâm thần: Gần 65 người bị đề nghị truy tố

Gần 65 người bị đề nghị truy tố với 9 tội danh

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội vừa ban hành kết luận điều tra, đề nghị truy tố gần 65 người trong vụ án xảy ra tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương và một số đơn vị liên quan. Các bị can bị truy tố với 9 tội danh gồm: đưa hối lộ, nhận hối lộ, môi giới hối lộ, lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ, làm sai lệch hồ sơ vụ án, đánh bạc, tàng trữ và sử dụng trái phép chất ma túy, cùng tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản được bổ sung sau quá trình điều tra mở rộng.

Đáng chú ý, trong số những người bị đề nghị truy tố có Viện trưởng Viện Pháp y tâm thần Trung ương Trần Văn Trường về tội nhận hối lộ, một cựu kiểm sát viên và một cựu điều tra viên về tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ. Có 1 bị can đã chết và 1 bị can bỏ trốn đang bị truy nã.

Vợ chồng "bà trùm" - trung tâm của đường dây

Nhân vật trung tâm của vụ án là Nguyễn Thị Mai Anh (sinh năm 1979, Hà Nội) và người chung sống như vợ chồng là Lê Văn Đông (tức "Đông Timo", sinh năm 1978). Cặp đôi này có tổng cộng 20 tiền án, tiền sự - riêng Mai Anh có 7, Đông có 13 - nhưng nhiều năm liền thoát khỏi quá trình xử lý hình sự nhờ "chạy" kết luận giám định tâm thần.

Thực chất, Mai Anh không mắc bệnh tâm thần nhưng đã ngụy tạo vỏ bọc bệnh nhân để tiếp tục phạm tội. Tháng 1/2016, Hội đồng giám định của Viện Pháp y tâm thần Trung ương kết luận Mai Anh "mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi", qua đó bà ta được áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh thay vì bị truy tố. Tương tự, Lê Văn Đông cũng có kết luận giám định tâm thần với nội dung "mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi", dù trước đó một cơ quan giám định khác cũng đưa ra kết luận tương tự sau khi Công an quận Thanh Xuân nghi ngờ kết quả ban đầu không khách quan.

Trong thời gian được đưa vào Viện Pháp y tâm thần Trung ương chữa bệnh bắt buộc, Mai Anh không những sống như ở nhà - đưa cả hai con nhỏ và hai người giúp việc vào ở cùng trong phòng riêng có điều hòa - mà còn biến nơi đây thành đại bản doanh để mở rộng đường dây. Bà ta nhận tiền từ gia đình các bị can, bị án để hướng dẫn làm hồ sơ giả bệnh án, chạy kết quả giám định tâm thần, giúp họ trốn tránh hoặc giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Cơ quan điều tra cáo buộc Mai Anh đã đưa hối lộ tổng cộng 1,3 tỷ đồng và môi giới hối lộ 3,8 tỷ đồng, đồng thời thu lợi bất chính hơn 3 tỷ đồng từ hoạt động môi giới này.

Đặc biệt, Mai Anh còn can thiệp vào công việc nội bộ của viện, tác động để cán bộ, nhân viên thân thiết với mình được bổ sung vào quy hoạch lãnh đạo khoa, phòng. Trong khi đó, Lê Văn Đông tổ chức cho cán bộ, nhân viên của viện và "đàn em" sử dụng trái phép chất ma túy, kể cả trong chuyến đi du lịch Sầm Sơn, đồng thời tàng trữ ma túy ngay tại buồng chữa bệnh của mình.

Viện trưởng nhận 3 tỷ đồng để hợp pháp hóa tội phạm

Kết luận điều tra xác định Viện trưởng Trần Văn Trường là người tiếp tay chủ chốt trong đường dây. Ông Trường bị cáo buộc nhận 3 tỷ đồng trực tiếp từ Mai Anh và nhiều người khác để tạo điều kiện đưa ra kết luận giám định tâm thần sai thực trạng cho 17 trường hợp là bị can, bị cáo, bị án. Nhờ những kết luận giám định này, người phạm tội được xác định "mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi", từ đó được đi chữa bệnh bắt buộc thay vì chịu trách nhiệm hình sự. Sau khi nhận tiền, ông Trường chia cho các thành viên khác trong hội đồng giám định và giữ lại 2,3 tỷ đồng.

Ngoài sai phạm liên quan giám định tâm thần, ông Trường còn bị xác định nhận 2,5 tỷ đồng từ Nguyễn Thị Thu Hoài, Phó phòng tổ chức, nhằm tạo điều kiện tuyển dụng một số cá nhân vào làm việc tại viện.

Cơ quan điều tra chỉ ra kẽ hở đã bị lợi dụng: quy định về giám định tâm thần và điều trị bắt buộc chưa chặt chẽ, kết luận của hội đồng giám định dựa chủ yếu vào đánh giá định tính của từng giám định viên thông qua quan sát hành vi người được giám định. Kẽ hở này khiến chỉ cần hối lộ, người bình thường hoàn toàn có thể được "hô biến" thành bệnh nhân tâm thần để thoát án.

Cựu kiểm sát viên giả chị gái bị can để che giấu quan hệ

Quá trình mở rộng điều tra đã làm rõ sự tham gia của các cán bộ thuộc cơ quan tiến hành tố tụng. Tháng 8/2023, Công an quận Thanh Xuân khởi tố vụ án gây rối trật tự công cộng liên quan đến vợ chồng Mai Anh và Lê Văn Đông. Kiểm sát viên Dương Thị Hòa, thuộc Viện Kiểm sát nhân dân quận Thanh Xuân, được phân công thực hành quyền công tố và kiểm sát quá trình giải quyết vụ án này.

Dù đang trong thời gian chữa bệnh bắt buộc, Mai Anh vẫn thường xuyên rời khỏi viện và nhiều lần liên hệ với nữ kiểm sát viên dưới danh nghĩa người thân, tự giới thiệu là "Mai Hiền" - chị gái của bị can. Dưới danh nghĩa đó, Mai Anh liên tục nhờ Hòa thông báo diễn biến tố tụng, hướng dẫn thủ tục thuê luật sư, xin hoãn phiên tòa, và tìm cách để vụ việc được giải quyết theo hướng có lợi.

Sau khi Lê Văn Đông bị bắt cuối năm 2024, Hòa bị cáo buộc vẫn tiếp tục cung cấp cho Mai Anh nhiều thông tin nhạy cảm: tình hình giam giữ chồng, việc cơ quan điều tra phục hồi điều tra đối với Mai Anh, kế hoạch vào viện xác minh vụ việc, thậm chí gửi hình ảnh biên bản xét nghiệm chất ma túy của Lê Văn Đông. Ngoài ra, Hòa còn tác động, thúc giục Công an quận Thanh Xuân sớm trưng cầu giám định tâm thần cho Mai Anh theo đề nghị của bà này.

Tại cơ quan điều tra, Dương Thị Hòa phủ nhận quen biết Mai Anh, chỉ thừa nhận làm việc với người xưng là "Mai Hiền". Tuy nhiên cơ quan điều tra xác định lời khai này mâu thuẫn với dữ liệu tin nhắn và nhiều tài liệu thu thập được, đủ căn cứ kết luận Hòa biết rõ người liên hệ chính là Mai Anh. Trước khi bị khởi tố, Hòa còn khai từng nhận 320 triệu đồng từ Mai Anh để nhờ một thẩm phán Tòa án nhân dân quận Cầu Giấy giảm nhẹ hình phạt cho một bị cáo - nội dung này đã được tách ra để tiếp tục xác minh.

Cựu điều tra viên nhận tiền, quà và nghỉ dưỡng miễn phí

Một cán bộ tố tụng khác bị đề nghị truy tố là Phạm Minh Tuấn, nguyên điều tra viên Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội. Biết rõ Mai Anh đang trong thời gian bắt buộc chữa bệnh, Tuấn vẫn nhiều lần gặp gỡ, giao lưu với vợ chồng "bà trùm" tại các địa điểm ngoài viện và ngoài cơ quan điều tra.

Mai Anh chi trả toàn bộ chi phí để Tuấn cùng bạn gái nghỉ dưỡng tại khách sạn Caravelle ở TP.HCM và khách sạn Ngọc Lan ở Đà Lạt - phần lợi ích Tuấn được hưởng từ các chuyến đi này được xác định hơn 11,6 triệu đồng. Ngoài ra, Tuấn còn bị cáo buộc nhận 48 triệu đồng do Mai Anh chỉ đạo người khác mang đến cảm ơn liên quan việc chạy giám định tâm thần cho một bị can khác, và nhận thêm một phong bì từ 5 đến 10 triệu đồng cùng một chai rượu khi Mai Anh đến chúc Tết đầu năm 2025. Cơ quan điều tra xác định hành vi của Tuấn đủ căn cứ cấu thành tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ.

Vụ án phơi bày một thực trạng nghiêm trọng: đường dây không chỉ thao túng nội bộ cơ sở y tế mà còn len lỏi vào cả hệ thống tố tụng, mua chuộc người có nhiệm vụ giám sát và điều tra. Đây là vụ án được đánh giá là điển hình về sự tha hóa của một bộ phận cán bộ nhà nước khi bị tiền bạc chi phối.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn VN247.