Hàng nghìn trụ sở dôi dư ở Tây Nguyên: Đất vàng bỏ hoang, tỉnh tìm cách xử lý

Quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, hợp nhất đơn vị hành chính đã để lại hàng nghìn cơ sở nhà, đất dôi dư tại các tỉnh Tây Nguyên. Nhiều trụ sở tọa lạc ở vị trí đắc địa, trị giá hàng chục đến hàng trăm tỉ đồng nhưng cửa đóng then cài nhiều năm, trong khi chính quyền địa phương đang gấp rút tìm hướng đưa vào khai thác.

Đắk Lắk: 727 cơ sở dôi dư, nhiều "đất vàng" chưa thể đấu giá

Theo ông Lê Danh Thắng, Phó Giám đốc Sở Tài chính Đắk Lắk, sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy, toàn tỉnh có 727 cơ sở nhà, đất dôi dư. Hầu hết đã được chuyển giao cho Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh và UBND các xã, phường để quản lý và xử lý.

Tuy vậy, ngay tại trung tâm thành phố Buôn Ma Thuột vẫn còn nhiều trụ sở công trên các tuyến đường lớn chưa được khai thác nhiều năm. Điển hình là trụ sở cũ của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh tại số 51A Phan Chu Trinh, khu đất rộng gần 962m² với giá trị quyền sử dụng ước tính hơn 100 tỉ đồng, nhưng nhiều lần đấu giá vẫn không có nhà đầu tư tham gia.

Tình trạng tương tự xảy ra với trụ sở cũ của Trung tâm Dịch vụ đấu giá tài sản thuộc Sở Tư pháp tại số 262 Phan Chu Trinh. Khu đất rộng hơn 2.400m² này từng được UBND tỉnh phê duyệt giá khởi điểm hơn 67 tỉ đồng để đấu giá từ năm 2020, nhưng đến nay vẫn chưa thực hiện được. Hiện trạng công trình cỏ dại mọc um tùm, tường bong tróc, khu vực phía trước bị lấn chiếm buôn bán. Hai cơ sở tại số 65 và 67 Nguyễn Tất Thành cũng chưa thể đấu giá vì còn vướng xác định giá đất và hoàn thiện cơ sở pháp lý.

Tại địa bàn phường Tuy Hòa (thuộc tỉnh Phú Yên trước khi sáp nhập), nhiều trụ sở được đầu tư hàng chục tỉ đồng cũng đang trong tình trạng bỏ trống, chờ phương án xử lý. Cụ thể, trụ sở Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch có tổng mức đầu tư hơn 20 tỉ đồng; trụ sở Sở Tài chính khoảng 7,5 tỉ đồng; trụ sở Sở Giáo dục và Đào tạo gần 7 tỉ đồng.

Ngoài trụ sở bị bỏ hoang, nhiều hội trường tổ dân phố tại các phường Buôn Ma Thuột và Ea Kao còn bị sử dụng sai công năng, bị tận dụng làm quán ăn, cửa hàng áo cưới, cửa hàng hoa, bán vàng mã, sân bóng hoặc bãi giữ xe. Lãnh đạo hai phường cho biết sẽ rà soát, chấm dứt sử dụng sai mục đích và xử lý các trường hợp vi phạm.

Gia Lai: 1.132 cơ sở dôi dư, chia nhóm để xử lý

Tại Gia Lai, Sở Tài chính cho biết toàn tỉnh có 1.132 cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp đơn vị hành chính. Đến nay, 573 cơ sở đã được bố trí làm trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp, thiết chế văn hóa - thể thao và các công trình phục vụ cộng đồng. Còn lại 559 cơ sở chưa được bố trí, phần lớn là các điểm trường nhỏ lẻ sau khi học sinh được tập trung về trường trung tâm.

Địa phương xây dựng phương án xử lý theo từng nhóm tài sản cụ thể:

• 380 cơ sở có diện tích nhỏ, nằm xen kẽ trong khu dân cư hoặc điểm trường không còn nhu cầu sử dụng, phù hợp quy hoạch đất ở, sẽ được giao đất theo quy định nhằm tăng nguồn thu ngân sách và tạo thêm nguồn lực đầu tư hạ tầng.
• 44 cơ sở có diện tích lớn, vị trí thuận lợi dự kiến được cho thuê để thu hút đầu tư.
• 135 cơ sở tại khu vực Pleiku cũ và một số địa phương khác được giữ lại làm quỹ dự trữ phục vụ nhu cầu phát triển tương lai.

Một số công trình đang được sửa chữa, cải tạo để sớm đưa vào sử dụng. Trụ sở UBND phường Trần Phú cũ tại số 219 Nguyễn Huệ đã được thu hồi và giao Văn phòng Tỉnh ủy Gia Lai quản lý. Trụ sở Thanh tra tỉnh Gia Lai tại số 62 Diên Hồng cũng được nâng cấp để phục vụ nhu cầu sử dụng mới.

Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn yêu cầu các sở, ngành, địa phương rà soát toàn diện tài sản công; xử lý dứt điểm các cơ sở sử dụng kém hiệu quả hoặc bỏ trống; đồng thời xây dựng phương án khai thác tài sản dôi dư theo tiến độ cụ thể, ưu tiên phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Nhiều vướng mắc cần tháo gỡ

Theo ông Lê Danh Thắng, quá trình xử lý tài sản dôi dư tại Đắk Lắk gặp không ít trở ngại. Sau khi chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đội ngũ cán bộ cơ sở còn thiếu kinh nghiệm quản lý tài sản công, hồ sơ bàn giao nhiều nơi chưa đầy đủ, khiến việc tiếp nhận và xử lý bị chậm. Bên cạnh đó, quy hoạch chưa hoàn chỉnh, thị trường bất động sản trầm lắng và công năng chuyên biệt của nhiều công trình ở vùng sâu cũng gây khó khi tìm hướng chuyển đổi.

Một rào cản khác là quy định bắt buộc thuê doanh nghiệp thẩm định giá khi cho thuê tài sản công, trong khi với những tài sản nhỏ lẻ ở vùng xa, chi phí thẩm định lại cao hơn giá trị khai thác thực tế. Sở Tài chính Đắk Lắk đã kiến nghị Bộ Tài chính cho phép địa phương được lựa chọn giữa thuê doanh nghiệp thẩm định giá hoặc tự thành lập hội đồng thẩm định, nhằm đơn giản hóa thủ tục và giảm chi phí.

Mục tiêu: Biến tài sản "chết" thành nguồn lực phát triển

Để "đánh thức" quỹ tài sản công bị bỏ ngỏ, Đắk Lắk đang đẩy nhanh kế hoạch đưa các cơ sở đủ điều kiện vào khai thác, cho thuê hoặc đấu giá. Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh dự kiến đấu giá 50 khu đất với tổng diện tích gần 202ha và 36 cơ sở nhà, đất có tổng diện tích gần 9,9ha trong năm 2026 và các năm tiếp theo. Các khu đất này được kỳ vọng thu hút đầu tư vào nhà ở, thương mại, dịch vụ và sản xuất, kinh doanh.

"Mục tiêu là không để tài sản công tiếp tục bỏ không, xuống cấp; đồng thời tạo thêm nguồn thu ngân sách và nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội", ông Lê Danh Thắng nhấn mạnh.

Thực tế tại Gia Lai và Đắk Lắk cho thấy hướng đi chung hiện nay là ưu tiên đưa tài sản công dôi dư vào sử dụng, cho thuê, giao đất hoặc tạo quỹ dự trữ phát triển. Việc xử lý kịp thời không chỉ ngăn ngừa thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước mà còn góp phần tạo thêm nguồn lực cho đầu tư hạ tầng và phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

Theo Tuổi Trẻ, Thanh Niên