Ngày Gia đình Việt Nam 28/6: Tổng Bí thư khẳng định gia đình là nền móng văn hóa và nhân cách

Ngày 28/6 hằng năm là Ngày Gia đình Việt Nam - dịp để mỗi người hướng về mái ấm, trân trọng những giá trị bền vững mà gia đình mang lại. Năm nay đánh dấu tròn 25 năm kể từ khi ngày lễ ý nghĩa này được chính thức thiết lập, và cũng là thời điểm để nhìn lại mối quan hệ giữa các thế hệ trong gia đình Việt đang đứng trước nhiều thay đổi của xã hội hiện đại.

Nguồn gốc Ngày Gia đình Việt Nam 28/6

Ngày Gia đình Việt Nam được Thủ tướng Chính phủ chính thức xác lập từ ngày 4/5/2001, theo Quyết định số 72/2001/QĐ-TTg, lấy ngày 28/6 hằng năm làm ngày kỷ niệm. Quyết định này nhằm đề cao trách nhiệm của các cấp, các ngành và toàn xã hội trong việc xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ và hạnh phúc, đồng thời đẩy mạnh công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em.

Đây là dịp để các gia đình giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm xây dựng gia đình văn hóa, hướng tới sự phát triển bền vững; là cơ hội để mỗi thành viên thấu hiểu và biết quý trọng hạnh phúc đang có. Năm 2026, Ngày Gia đình Việt Nam tròn 25 năm hình thành và phát triển.

Tổng Bí thư Tô Lâm: Gia đình là sức mạnh trường tồn của dân tộc

Nhân dịp kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gửi thư chúc mừng tới các gia đình Việt Nam trong và ngoài nước, nhấn mạnh gia đình là nơi neo giữ ký ức, bồi đắp nhân cách và nâng đỡ con người trước mọi thăng trầm của cuộc sống.

Người đứng đầu Đảng và Nhà nước chỉ rõ, sự phát triển của đất nước không chỉ được đo bằng tăng trưởng kinh tế hay thành tựu khoa học công nghệ, mà còn bằng chất lượng con người, chiều sâu văn hóa và sự yên ấm của từng mái nhà.

Tuy nhiên, Tổng Bí thư cũng thẳng thắn chỉ ra những mối lo hiện hữu: kinh tế thị trường, đô thị hóa, di cư lao động, chuyển đổi số và già hóa dân số đang tác động hằng ngày đến đời sống gia đình. Điều đáng lo ngại không chỉ là khó khăn vật chất, mà còn là sự thưa vắng đối thoại giữa các thành viên, sự phai nhạt nếp nhà, suy giảm đạo đức gia đình, khoảng cách giữa các thế hệ, cùng những tổn thương từ bạo lực, xâm hại và lối sống thực dụng.

Tổng Bí thư kêu gọi cần phát huy các mô hình mái ấm tình thương, gia đình thay thế, nhận con nuôi, "con nuôi đồn biên phòng", "con nuôi công an xã" để mỗi trẻ em thiệt thòi được cảm nhận hơi ấm gia đình, được bảo vệ và trưởng thành lành mạnh.

Ông mong mỗi gia đình Việt Nam gìn giữ những giá trị truyền thống qua hành động cụ thể hằng ngày: kính trọng ông bà cha mẹ, yêu thương con trẻ, vợ chồng thủy chung và bình đẳng, các thế hệ biết lắng nghe và tôn trọng nhau. "Giữ gia đình là giữ nếp nhà, giữ văn hóa, giữ sức mạnh trường tồn của dân tộc" - bức thư nhấn mạnh.

Người trẻ có thực sự xa rời gia đình?

Trong bối cảnh xã hội hiện đại, nhiều ý kiến cho rằng giới trẻ ngày càng ít gắn bó với gia đình. Tuy nhiên, các chuyên gia nhìn nhận vấn đề này theo hướng khác.

Theo TS. Nguyễn Nữ Nguyệt Ánh (Trường ĐH KHXH&NV, ĐH Quốc gia TP.HCM), sự lỏng lẻo trong quan hệ gia đình không xuất phát từ việc người trẻ bớt yêu thương, mà là hệ quả của những biến đổi cấu trúc xã hội và môi trường lao động. Áp lực cạnh tranh, thăng tiến khiến quỹ thời gian dành cho gia đình ngày càng co hẹp. Người trẻ cũng dễ tìm thấy sự đồng cảm ở các hội nhóm trực tuyến hơn là chia sẻ với người thân, và thích sự riêng tư thay vì bị can thiệp vào chuyện cá nhân.

Bà Ánh đề xuất: người trẻ cần thiết lập ranh giới rõ ràng giữa công việc, mạng xã hội và đời sống thực. Một bữa cơm ngắn ngủi nhưng thực sự lắng nghe nhau có sức mạnh hàn gắn lớn hơn nhiều so với việc ở chung nhà mà mỗi người chìm vào điện thoại riêng.

PGS.TS Nguyễn Thị Hằng Phương (Trường ĐH Sư phạm, ĐH Đà Nẵng) cho rằng người trẻ không lơ là với gia đình mà chỉ thay đổi cách gắn bó. Với các thế hệ trước, gia đình đóng vai trò định hướng và quyết định nhiều vấn đề như học tập, nghề nghiệp, hôn nhân; thì nay người trẻ kỳ vọng gia đình là điểm tựa tinh thần, nơi mang lại cảm giác an toàn, được lắng nghe và yêu thương. Gia đình hiện không còn là nguồn lực duy nhất quyết định cuộc sống mà trở thành một trong nhiều chỗ dựa quan trọng.

PGS.TS Nguyễn Thanh Hùng (Trường ĐH Sư phạm, ĐH Huế) nhấn mạnh, mâu thuẫn giữa các thế hệ thường bắt nguồn từ sự khác biệt trong cách nhìn nhận cuộc sống và phương thức giao tiếp, chứ không phải từ sự thiếu quan tâm. Ông khuyến nghị cha mẹ cần tôn trọng quyền tự chủ của con, còn người trẻ cần chủ động chia sẻ suy nghĩ và nguyện vọng. Hai bên cần xây dựng cách đối thoại dựa trên tin tưởng và đồng hành.

Nghiên cứu khoa học nói gì về gắn kết gia đình?

Một nghiên cứu đăng trên tạp chí JAMA Pediatrics theo dõi 7.018 người Mỹ từ lớp 7 đến tuổi 30-40 cho thấy, mức độ gắn kết với cha mẹ thời thiếu niên ảnh hưởng rõ rệt đến mạng lưới xã hội khi trưởng thành. Cụ thể, 39,5% người trong nhóm có điểm gắn kết gia đình cao khi còn nhỏ đạt được mức kết nối xã hội cao lúc trưởng thành, so với chỉ 16,1% ở nhóm có điểm gắn kết thấp. Bác sĩ Andrew Garner, chuyên gia nhi khoa tại Đại học Case Western Reserve (Mỹ), nhận định rằng sự cô đơn ở tuổi trưởng thành thường không phải lựa chọn cá nhân mà bắt nguồn từ những năm tháng thiếu niên.

Tại Việt Nam, một khảo sát với 572 thiếu niên ở cả nông thôn và đô thị (công bố trên tạp chí International Journal of Psychology) cho thấy thanh thiếu niên thành thị có ý thức hiếu nghĩa mạnh hơn nhưng lại dành ít thời gian phụ giúp gia đình hơn so với bạn cùng tuổi ở nông thôn.

Theo Tuổi Trẻ, VnExpress, Thanh Niên