Các cơ quan khí tượng nhận định El Nino đã chính thức hình thành từ đầu tháng 6.2026 và có tới 60-65% khả năng đạt cường độ rất mạnh, được xem là một trong những "siêu El Nino" mạnh nhất kể từ năm 1950. Diễn biến này khiến giới chuyên gia lo ngại Việt Nam sẽ phải đối mặt với một kịch bản thời tiết khắc nghiệt tương tự đợt "siêu El Nino" 2015-2016, khi nhiều nơi từng ghi nhận nhiệt độ cao lịch sử lên tới 42,7°C.
El Nino hình thành nhanh bất thường
Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, cho biết quá trình hình thành El Nino lần này diễn ra khá nhanh. Số liệu quan trắc cho thấy chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực Nino 3.4 đã tăng 0,5 độ C vào tháng 5 và tiếp tục tăng lên khoảng 0,7 độ C vào đầu tháng 6, đánh dấu sự hình thành chính thức của El Nino.
So với quy luật thông thường, thời gian chuyển từ trạng thái trung tính sang El Nino lần này được đánh giá là ngắn hơn, phản ánh tốc độ ấm lên nhanh chóng của vùng trung tâm Thái Bình Dương cùng sự tương tác thuận lợi giữa đại dương và khí quyển.
Theo các dự báo hiện tại, El Nino gần như chắc chắn sẽ duy trì từ tháng 6 và tiếp tục mạnh thêm đến cuối năm 2026, thậm chí có thể kéo dài sang đầu năm 2027. Cục Khí tượng thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết cường độ El Nino lần này có thể tương đương đợt năm 2015-2016 và nằm trong nhóm mạnh nhất kể từ năm 1950, ngang với các "siêu El Nino" 1982-1983 và 1997-1998.
Bài học từ 'siêu El Nino' 2015-2016: 39 ngày nắng nóng liên tục
Đợt El Nino 2015-2016 từng để lại những tác động rất rõ nét đối với thời tiết, khí hậu và thiên tai ở Việt Nam, đặc biệt là tình trạng nắng nóng kéo dài và khốc liệt. Năm 2015, cả nước trải qua một mùa nắng nóng diện rộng đặc biệt gay gắt, vượt qua kỷ lục năm 2014.
- Đợt nắng nóng dài nhất năm kéo dài tới 32 ngày ở Nam Trung bộ, 36 ngày ở Trung Trung bộ và 39 ngày ở Bắc Trung bộ.
- Nhiệt độ cao nhất tại Bắc Trung bộ phổ biến từ 39-41°C, trong đó kỷ lục năm 2015 ghi nhận tại trạm Con Cuông (Nghệ An) lên tới 42,7°C vào ngày 30.5.
- Lượng mưa thiếu hụt kéo dài từ cuối năm 2015 sang đầu năm 2016 khiến dòng chảy trên nhiều hệ thống sông ở Trung bộ, Tây Nguyên và Nam bộ sụt giảm đáng kể.
- Xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long xuất hiện sớm, lấn sâu vào nội đồng, gây nhiều khó khăn cho sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân.
Đáng chú ý, trong điều kiện El Nino, dù tổng lượng mưa có xu thế giảm nhưng lại có thể xuất hiện những kỷ lục về lượng mưa lớn trong 24 giờ, như trận mưa lớn lịch sử cuối tháng 7.2015 tại Quảng Ninh, hay đợt lũ lịch sử sau bão số 9 (Ketsana) tại Quảng Nam - Quảng Ngãi vào tháng 9.2009.
Về hoạt động bão, năm 2015 Biển Đông chỉ ghi nhận 5 cơn bão và 2 áp thấp nhiệt đới, tương đương khoảng 50% so với trung bình nhiều năm. Trong số đó, chỉ 2 cơn bão ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền nước ta và cường độ khi đổ bộ không mạnh, chủ yếu gây gió cấp 7-8.
Việt Nam sẽ đối mặt nguy cơ gì những tháng tới?
Theo các dự báo, nếu kịch bản "siêu El Nino" tái diễn, Việt Nam có nguy cơ đối mặt nền nhiệt cao hơn trung bình nhiều năm, số đợt không khí lạnh giảm, lượng mưa thiếu hụt trên diện rộng - đặc biệt tại miền Trung, Tây Nguyên và Nam bộ - làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong các tháng cuối năm 2026 và đầu 2027.
Cụ thể, lượng mưa tại hầu hết các vùng trên cả nước được dự báo phổ biến thiếu hụt từ 25-50%, nhất là tại Duyên hải Nam Trung bộ, Tây Nguyên và Nam bộ. Nguy cơ hạn hán, thiếu nước nghiêm trọng được cảnh báo cho khu vực Trung bộ, Tây Nguyên và Nam bộ, trong khi xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long có thể xuất hiện sớm và lấn sâu vào nội đồng.
Về nền nhiệt, dự báo cho thấy nhiệt độ trên phạm vi toàn quốc trong các tháng cuối năm 2026 sẽ cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5-1,5°C; riêng giai đoạn tháng 10-12.2026 có thể cao hơn từ 1-2°C. Trong những tháng còn lại của mùa hè 2026, khu vực Bắc bộ và Trung bộ được dự báo tiếp tục có nhiều ngày nắng nóng hơn trung bình nhiều năm, thậm chí có thể ghi nhận các giá trị vượt mốc lịch sử.
Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia (NCHMF) cho biết trong thời kỳ từ 11.5 đến 10.6.2026, nhiệt độ trung bình trên hầu khắp cả nước đã cao hơn trung bình nhiều năm cùng thời kỳ từ 0,5-1,5°C, riêng khu vực Đông Bắc bộ và từ Thanh Hóa đến Quảng Ngãi cao hơn từ 1,5-2,5°C, có nơi cao hơn nữa.
Trong giai đoạn này, khu vực Bắc bộ, Thanh Hóa - Huế và Duyên hải Nam Trung bộ đã trải qua 3 đợt nắng nóng diện rộng với nhiệt độ cao nhất phổ biến 36-39°C, có nơi trên 40°C. Tại Quảng Ngãi, nhiệt độ cao nhất ngày 8.6 đạt 40,5°C, bằng giá trị cao nhất lịch sử từng ghi nhận vào năm 1983 và 2021.
Không thể chủ quan với nguy cơ thiên tai
Mặc dù trong các năm El Nino, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới ảnh hưởng đến Việt Nam thường ít hơn, các chuyên gia cảnh báo vẫn có thể xuất hiện những cơn bão rất mạnh, gây thiệt hại lớn. Vì vậy, cơ quan chức năng và người dân được khuyến cáo không thể chủ quan với nguy cơ thiên tai trong thời gian tới, đặc biệt là các hiện tượng cực đoan như nắng nóng kéo dài, hạn hán, xâm nhập mặn và mưa lớn cục bộ có thể xảy ra bất ngờ ngay trong điều kiện El Nino.
Câu hỏi thường gặp
El Nino lần này có khả năng mạnh đến mức nào?
Theo Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, El Nino đã chính thức hình thành từ đầu tháng 6.2026 với xác suất 60-65% đạt cường độ rất mạnh, tương đương sự kiện El Nino 2015-2016 và có thể nằm trong nhóm mạnh nhất kể từ năm 1950.
Việt Nam sẽ chịu ảnh hưởng gì nếu xảy ra 'siêu El Nino'?
Việt Nam có nguy cơ đối mặt nền nhiệt cao hơn trung bình nhiều năm, lượng mưa thiếu hụt 25-50% ở nhiều vùng, gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn tại Trung bộ, Tây Nguyên, Nam bộ trong các tháng cuối năm 2026 và đầu 2027.
Đợt 'siêu El Nino' 2015-2016 đã gây ra hậu quả gì ở Việt Nam?
Đợt này gây chuỗi nắng nóng kéo dài tới 39 ngày ở Bắc Trung bộ với nhiệt độ kỷ lục 42,7°C tại Con Cuông (Nghệ An), kèm theo hạn hán nghiêm trọng và xâm nhập mặn lấn sâu vào Đồng bằng sông Cửu Long.
El Nino có làm giảm số lượng bão ảnh hưởng đến Việt Nam không?
Có, trong năm El Nino 2015 chỉ ghi nhận 5 cơn bão và 2 áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông, bằng khoảng 50% trung bình nhiều năm, nhưng vẫn có thể xuất hiện những cơn bão rất mạnh gây thiệt hại lớn nên không thể chủ quan.
Theo Thanh Niên, VietnamNet, Dân Trí, Tuổi Trẻ
