Thủ tướng: Dùng ngân sách xây nhà cho công nhân thuê dài hạn

Sáng 5/6, tại chương trình trao đổi, thảo luận giữa Thủ tướng Chính phủ với đại biểu dự Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam (nhiệm kỳ 2026-2031), nhà ở cho công nhân nổi lên là vấn đề cấp bách nhất. Thủ tướng Lê Minh Hưng cam kết Nhà nước sẽ trực tiếp dùng ngân sách xây dựng nhà cho thuê dài hạn với mức giá phù hợp khả năng chi trả của người lao động.

Hàng triệu công nhân vẫn sống chen chúc trong phòng trọ

Bà Nguyễn Thị Thanh, Chủ tịch Công đoàn phường Ba Đình thuộc Liên đoàn Lao động Hà Nội, phản ánh thực trạng phần lớn công nhân tại Hà Nội và nhiều địa phương là lao động ngoại tỉnh, đang sống trong những khu nhà trọ chật chội, ẩm thấp. Mùa đông lạnh giá, mùa hè oi bức - nhất là trong những đợt nắng nóng cao điểm. Nhiều gia đình 4-5 người phải sinh hoạt chung trong căn phòng chỉ khoảng 10-15 m², trong khi chi phí thuê nhà, điện nước và sinh hoạt ngày càng tăng cao.

"Tình trạng này ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, sức khỏe, khả năng tái tạo sức lao động cũng như năng suất làm việc của người lao động", bà Thanh nói.

Từ khảo sát thực tế, đại diện công đoàn Hà Nội cho biết nhu cầu nhà ở của công nhân tập trung vào ba nhóm chính: thuê dài hạn, thuê mua và mua nhà ở xã hội. Bà Thanh kiến nghị Chính phủ phát triển đa dạng các loại hình nhà ở phù hợp khả năng chi trả; ưu tiên quy hoạch nhà ở gần khu công nghiệp, khu chế xuất, kèm theo hạ tầng đồng bộ như trường học, nhà trẻ, cơ sở y tế, siêu thị, chợ và kết nối giao thông công cộng.

Thủ tướng: Chuyển đổi tư duy từ sở hữu sang quyền có nhà ở

Trước các kiến nghị của người lao động, Thủ tướng Lê Minh Hưng thừa nhận đây là một trong những vấn đề cấp bách nhất hiện nay. Ông cho biết Chính phủ đang triển khai quyết liệt các giải pháp phát triển nhà ở cho công nhân, đặc biệt tại những địa phương có nhiều khu công nghiệp.

"Quan trọng nhất trong quá trình này là chuyển đổi tư duy từ chỗ chỉ lo sở hữu nhà sang bảo đảm quyền có nhà ở. Đây là bước chuyển đổi tư duy chiến lược", Thủ tướng nhấn mạnh.

Theo người đứng đầu Chính phủ, với những người chưa có điều kiện mua nhà, Nhà nước sẽ tạo điều kiện để thuê nhà dài hạn, ổn định, với mức giá phù hợp thu nhập. Nhà ở công nhân không chỉ là những căn hộ đơn thuần mà phải được quy hoạch đồng bộ với trường học, nhà trẻ, cơ sở y tế, nhà văn hóa và các dịch vụ xã hội thiết yếu.

Loạt giải pháp cụ thể được Thủ tướng công bố

Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết đã trực tiếp làm việc với Hà Nội và các địa phương tập trung đông công nhân gồm Hải Phòng, Quảng Ninh, Ninh Bình, Hưng Yên, Bắc Ninh để rà soát quy hoạch và bố trí nguồn lực. Các địa phương này sẽ triển khai ngay trong tháng 6 các dự án nhà ở cho thuê.

"Trước mắt, Nhà nước sẽ sử dụng ngân sách để xây dựng nhà ở cho thuê dài hạn dành cho người lao động với mức giá phù hợp khả năng chi trả", ông khẳng định.

Ngoài xây mới, Chính phủ cũng nghiên cứu mua lại một số dự án nhà ở xã hội để nhanh chóng bổ sung nguồn cung nhà cho thuê. Nhà nước không chỉ tự xây và vận hành mà có thể thuê doanh nghiệp quản lý các tòa nhà, nhằm bảo đảm chất lượng dịch vụ và giữ mức giá hợp lý.

Song song đó, Chính phủ giao các bộ ngành xây dựng cơ chế ưu đãi về thuế và nguồn vốn với lãi suất phù hợp nhằm thu hút doanh nghiệp đầu tư vào phân khúc nhà ở công nhân và nhà cho thuê dài hạn. Quan điểm là bảo đảm lợi ích hài hòa giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người lao động. Dự kiến Chính phủ sẽ nghiên cứu, báo cáo Quốc hội về sửa đổi Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản.

Thời gian tới, Chính phủ sẽ tiếp tục làm việc với TP.HCM, Đồng Nai và một số địa phương lớn tập trung đông lao động để đẩy nhanh triển khai các dự án nhà ở công nhân.

Kiến nghị về "lương đủ sống" cũng được đặt ra

Bên cạnh nhà ở, vấn đề tiền lương cũng được nhiều đại biểu nêu tại cuộc đối thoại. Bà Nguyễn Thị Mai Chi, Chủ tịch Công đoàn cơ sở Công ty NewApparel Far Eastern thuộc Liên đoàn Lao động Đồng Nai, cho rằng dù kinh tế phát triển, thu nhập của nhiều công nhân vẫn chưa đủ trang trải nhu cầu sống tối thiểu.

"Lao động luôn lo lắng cơm áo gạo tiền thì còn đủ sức lực để có sáng kiến cải thiện năng suất và nâng cao thu nhập hay không?", bà Chi đặt vấn đề, đồng thời kiến nghị Chính phủ nghiên cứu chính sách "lương đủ sống" thay vì chỉ dừng ở mức lương tối thiểu.

Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Ngọ Duy Hiểu làm rõ sự khác biệt: lương tối thiểu là mức thấp nhất cho công việc giản đơn trong điều kiện bình thường, còn lương đủ sống là mức thu nhập giúp người lao động trang trải các nhu cầu thiết yếu như ăn ở, y tế, giáo dục và có thêm một phần tích lũy. "Công đoàn hướng tới mục tiêu từng bước xây dựng mức lương đủ sống nhằm bảo đảm và nâng cao chất lượng cuộc sống của người lao động", ông Hiểu nói.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cho hay Chính phủ sẽ giao các bộ ngành tiếp thu, nghiên cứu và cụ thể hóa các đề xuất về cải cách tiền lương, điều kiện và thời gian làm việc. Các cơ quan chức năng đang xây dựng Đề án cải cách chính sách tiền lương đối với khu vực công và đề xuất chính sách tiền lương khu vực doanh nghiệp. Chính phủ cũng sẽ hoàn thiện các chính sách an sinh xã hội trong nhiều lĩnh vực, gồm nhà ở, đào tạo nghề, an toàn lao động, y tế, giáo dục, giờ làm việc và bữa ăn.

Theo VnExpress, Thanh Niên, Tuổi Trẻ, CafeF, Dân Trí