TP.HCM nhận sơ đồ chôn cất 21 liệt sĩ từ nhóm nghiên cứu Đại học Mỹ

Ba bộ hồ sơ quan trọng được trao tặng

Chiều 9/7, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ TP.HCM (Ban Chỉ đạo 515) tổ chức lễ tiếp nhận hồ sơ và kỷ vật chiến tranh do Nhóm nghiên cứu Dự án sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh (VWAI) thuộc Đại học Công nghệ Texas Tech (Mỹ) trao tặng. Đây là hoạt động nằm trong đợt cao điểm Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin trên địa bàn thành phố.

Buổi lễ có sự tham dự của Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường - Trưởng Ban Chỉ đạo 515; Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung - Chính ủy Bộ Tư lệnh TP.HCM, Phó trưởng Ban thường trực Ban Chỉ đạo 515; cùng đại diện Công an TP.HCM, Sở Nội vụ, Sở Ngoại vụ, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM. Phía nhóm nghiên cứu có PGS.TS Alex Thái - trưởng nhóm nghiên cứu, đồng Chủ nhiệm dự án VWAI tại Việt Nam; và ông Tạ Thu Phong - đại diện dự án VWAI tại Việt Nam.

Tại buổi lễ, nhóm nghiên cứu bàn giao cho UBND TP.HCM 3 nhóm hồ sơ: hồ sơ cá nhân của 3 liệt sĩ Huỳnh Văn Tài, Võ Hồng Lĩnh và Nguyễn Minh Tiến, cùng quê TP.HCM; hồ sơ chỉ dẫn sơ đồ chôn cất 21 liệt sĩ tại Bệnh viện K76A; và hồ sơ giải mã mật danh của đơn vị 962 cùng các đơn vị liên quan - nhóm hồ sơ này có liên quan trực tiếp đến các hiện vật vừa được phát hiện tại công viên Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, TP.HCM).

Đặc biệt, nhóm nghiên cứu cung cấp 10 hình ảnh quân sự và một sơ đồ cấu trúc sân bay thời chiến, chụp vào dịp mùng 5 Tết Mậu Thân 1968, ghi lại cảnh nhiều thi thể bộ đội được tập trung tại một khu vực, cùng 4 đoạn phim tư liệu do quân đội Mỹ ghi lại tại hiện trường. Theo ông Tạ Thu Phong, đây là nguồn tư liệu quan trọng phục vụ trực tiếp cho kế hoạch khảo sát khu vực sân bay Tân Sơn Nhất trong thời gian tới.

Kho tư liệu 2,7 triệu trang và ba nhóm hỗ trợ

Toàn bộ hồ sơ được nhóm nghiên cứu tổng hợp, phân tích từ hơn 2,7 triệu trang tài liệu thời chiến do quân đội Mỹ ghi lại, hiện lưu trữ tại Đại học Texas Tech. Kho tư liệu này bao gồm không ảnh thời chiến, bản đồ tác chiến, báo cáo sau tác chiến, nhật ký đơn vị và nhiều nguồn dữ liệu khác, phục vụ công tác đối chiếu hồ sơ, xác minh nhân chứng và khảo sát thực địa tại Việt Nam.

PGS.TS Alex Thái nhấn mạnh quá trình nghiên cứu không đơn thuần là lấy tài liệu từ kho ra mà phải kiểm chứng từng dữ liệu trong thực tế. "Quá trình nghiên cứu không chỉ là lấy tư liệu từ kho ra mà phải xác định đúng hay không. Như vậy, phải có đội đi xuống từng làng quê, đi xác minh thông tin này để khi trao trả kỷ vật cho gia đình phải chính xác", ông Thái chia sẻ. Ông cho biết thêm, để xác định danh tính liệt sĩ phải trải qua 4 công đoạn: nghiên cứu lịch sử, truy tìm dựa trên thông tin, quy tập và tìm kiếm hài cốt, xác minh danh tính bằng ADN - trong đó nhóm VWAI có thể hỗ trợ ở công đoạn đầu và cuối.

Ông Tạ Thu Phong cho biết nhóm nghiên cứu có thể hỗ trợ TP.HCM ở 3 nhóm việc chính. Một là phục dựng hồ sơ cá nhân các liệt sĩ từ tài liệu gốc do quân đội Mỹ thu giữ trên chiến trường, giúp thân nhân và thế hệ sau hiểu hơn về cuộc đời, quá trình chiến đấu của cha ông. Hai là hỗ trợ xác minh vị trí tìm kiếm thông qua sơ đồ và tọa độ lưu trong tư liệu, qua đó rút ngắn đáng kể thời gian khoanh vùng thực địa. Ba là giải mã mật danh các đơn vị trong chiến tranh - vốn là rào cản lớn khi đối chiếu hồ sơ liệt sĩ với đơn vị chiến đấu cụ thể.

Tính thiết thực của sự hỗ trợ này đã được minh chứng cụ thể: khi các liệt sĩ vừa được tìm thấy tại công viên Lê Thị Riêng có thông tin liên quan đến một mật danh đơn vị, chỉ trong 2 giờ, nhóm nghiên cứu đã truy xuất hơn 200 hồ sơ liên quan để lọc ra các hồ sơ cốt lõi gắn với đơn vị từng chiến đấu tại khu vực cầu Chữ Y.

Tìm kiếm tại công viên Lê Thị Riêng và kế hoạch mở rộng

Song song với lễ tiếp nhận tư liệu, Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung - Chính ủy Bộ Tư lệnh TP.HCM - cung cấp thêm thông tin về tiến độ khai quật tại công viên Lê Thị Riêng tại cuộc họp báo kinh tế - xã hội TP.HCM cùng ngày. Đến nay, lực lượng đã tìm được 11 bộ hài cốt liệt sĩ, trong đó có 6 bộ kèm kỷ vật và giấy tờ.

Theo Thiếu tướng Trung, khu vực tìm kiếm đang được triển khai qua hai lớp: lớp thứ nhất chủ yếu là chiến sĩ các đơn vị chủ lực tham gia trận Mậu Thân 1968, lớp thứ hai là các chiến sĩ Biệt động Sài Gòn. Bộ Tư lệnh TP.HCM đã điều chỉnh phương pháp cất bốc - lấy theo từng lớp, linh hoạt tùy theo tình trạng hài cốt còn nguyên vẹn hay không - sau khi được Ban Chỉ đạo chấp thuận. Bộ Tư lệnh cũng phối hợp với Viện Hàn lâm lấy mẫu ADN, đồng thời trao đổi với Ban Chỉ đạo tỉnh Tây Ninh để lấy mẫu đối chiếu cho các liệt sĩ thuộc Tiểu đội 1.

Đáng chú ý, Bộ Tư lệnh TP.HCM vừa tiếp nhận thông tin về sự tồn tại của các rãnh mộ khác trong công viên Lê Thị Riêng, và hiện đang phối hợp với các trường đại học để tiếp tục tìm kiếm tại các rãnh tiếp theo. Khu vực tìm kiếm đã được mở rộng khoảng gấp 3 lần so với ban đầu.

Thiếu tướng Trung cho biết TP.HCM là địa phương đầu tiên trong cả nước ứng dụng khoa học công nghệ vào tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, với radar xuyên đất và đo điện trở suất được triển khai từ năm 2025 cùng với Trường Đại học Khoa học tự nhiên. Thành phố cũng nhận được hơn 50 tin nhắn và cuộc gọi cung cấp thông tin từ nhiều địa phương trên cả nước. Ngoài công viên Lê Thị Riêng, Bộ Tư lệnh TP.HCM đang đẩy nhanh việc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại sân bay Tân Sơn Nhất - địa điểm được xác định có liên quan đến mùng 1, mùng 2 Tết Mậu Thân - cùng các khu vực như ngã tư Gò Mây và một số khu vực thuộc Bình Dương trước đây.

Cam kết sử dụng hiệu quả tư liệu quý

Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường bày tỏ xúc động khi được trực tiếp tham gia công tác có ý nghĩa đặc biệt này. Ông chia sẻ: "Thế hệ của chúng tôi sinh ra sau chiến tranh, khi đất nước hòa bình thống nhất. Trong suốt thời gian qua được trực tiếp tham gia, được nghe, được cùng làm, cùng phối hợp, thực sự tôi cảm nhận một thời trước đây như sống lại".

Ông Cường nhấn mạnh Đảng, Nhà nước và thân nhân các gia đình liệt sĩ luôn đau đáu mong mỏi có thêm thông tin để đưa các anh trở về với gia đình, quê hương. Theo ông, nguồn tài liệu, thông tin trong nước về nơi chôn cất liệt sĩ tại các trận đánh xưa rất ít ỏi, nên từng trang hồ sơ do nhóm nghiên cứu cung cấp đều có ý nghĩa quan trọng. Ông đặc biệt cảm ơn nhóm nghiên cứu đã cung cấp tư liệu liên quan đến Bệnh viện K76A và 3 liệt sĩ thuộc đơn vị phiên hiệu 962 (Tiểu đoàn 1 Long An), trong đó có liệt sĩ Huỳnh Văn Quên, giúp củng cố cơ sở cho công tác tìm kiếm. Lãnh đạo TP.HCM cam kết sử dụng hiệu quả toàn bộ tư liệu được trao tặng, coi đây không chỉ là nhiệm vụ của Chiến dịch 500 ngày đêm mà còn là trách nhiệm lâu dài.

Sau lễ tiếp nhận, Ban Chỉ đạo 515 TP.HCM sẽ nghiên cứu, phân loại, lưu trữ và khai thác hồ sơ theo quy định; phối hợp với các cơ quan chức năng đối chiếu dữ liệu, xác minh thực địa, kết nối thông tin từ cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử, thân nhân liệt sĩ và chính quyền địa phương. Việc xác minh thân nhân và trao trả kỷ vật sẽ được tiến hành khi có đủ điều kiện - dự kiến trước ngày 27/7 như một sự tri ân.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn VN247.