Những điểm chính
- Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đề nghị truy tố 31 bị can trong vụ án tại VTM và các đơn vị liên quan về 6 tội danh.
- Cựu Tổng giám đốc VTM Bùi Thanh Bình bị cáo buộc gây thiệt hại hơn 480 tỷ đồng và nhận hối lộ tổng cộng 62,2 tỷ đồng.
- Ông Bình bán gần 5,8 triệu tấn quặng thấp hơn giá thị trường 50.000-70.000 đồng/tấn trong 5 năm (2015-2020), gây thiệt hại hơn 434,7 tỷ đồng.
- Ông Bình dàn xếp cho hai công ty Việt Phát và Trung Thành Thái Nguyên cung cấp than cốc và nhận 18,4 tỷ đồng hối lộ.
- Cựu Chủ tịch VNS Mai Văn Tinh bị cáo buộc phê duyệt gói thầu EPC đội giá từ 140 triệu USD lên 160 triệu USD, gây thiệt hại hơn 234 tỷ đồng.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an vừa ban hành kết luận điều tra vụ án xảy ra tại Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung (VTM) cùng các đơn vị liên quan, đề nghị truy tố 31 bị can về nhiều tội danh nghiêm trọng. Đây là vụ án tham nhũng quy mô lớn, liên quan đến lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước, cán bộ các tổng công ty và cả cựu quan chức tỉnh Lào Cai, phản ánh những sơ hở nghiêm trọng trong quản lý tài sản công.
31 bị can và loạt tội danh bị đề nghị truy tố
Theo kết luận điều tra, các bị can bị đề nghị truy tố về sáu tội danh gồm: vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí; đưa hối lộ; nhận hối lộ; lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ; lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi; và thiếu trách nhiệm gây thiệt hại đến tài sản của nhà nước, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp.
Trong số các bị can, đáng chú ý nhất là ông Bùi Thanh Bình, nguyên Tổng giám đốc VTM, bị đề nghị truy tố cả ba tội: vi phạm quy định quản lý tài sản nhà nước, nhận hối lộ và thiếu trách nhiệm gây thiệt hại. Cùng bị đề nghị truy tố còn có các cựu lãnh đạo VTM gồm Trịnh Khôi Nguyên, Trần Tuấn Dũng, Nguyễn Duy Dũng; cựu Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Thép Việt Nam (VNS) Mai Văn Tinh, cựu Tổng giám đốc VNS Đậu Văn Hùng cùng các cựu thành viên HĐQT Đặng Thúc Kháng, Nguyễn Minh Xuân và Lê Phú Hưng.
Hai cựu lãnh đạo tỉnh Lào Cai cũng bị đưa vào diện truy tố: ông Lê Ngọc Hưng, nguyên Phó chủ tịch UBND tỉnh, và ông Đỗ Trường Giang, nguyên Giám đốc Sở Công Thương, đều bị cáo buộc lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ. Cơ quan điều tra xác định một số cá nhân đã lợi dụng chủ trương hợp tác đầu tư Việt Nam - Trung Quốc và chính sách xuất khẩu khoáng sản, khai thác những sơ hở trong quản lý để thực hiện hành vi phạm tội.
Bán quặng dưới giá thị trường: thiệt hại hơn 434 tỷ đồng
Trọng tâm sai phạm của ông Bùi Thanh Bình là việc bán quặng sắt từ mỏ Quý Xa thấp hơn giá thị trường trong suốt năm năm từ 2015 đến 2020. Thay vì giao dịch theo giá thực tế, ông Bình thỏa thuận với đại diện các doanh nghiệp mua quặng giảm từ 50.000-70.000 đồng mỗi tấn, đổi lại họ phải chi tiền ngoài hợp đồng cho ông.
Để hợp thức hóa giá bán thấp, ông Bình chỉ đạo phòng tiêu thụ xây dựng phương án giá theo đúng mức đã định sẵn rồi trình ban điều hành và hội đồng thành viên phê duyệt. Đáng lo ngại, các thành viên ban điều hành, kế toán trưởng và nhiều thành viên hội đồng thành viên dù biết rõ giá bán thấp hơn thị trường vẫn ký duyệt hồ sơ. Từ giữa năm 2017, khi người đại diện vốn tại VTM được giao quyền tự quyết mà không cần báo cáo VNS, hành vi này càng thuận lợi tiếp diễn.
Trong giai đoạn đó, ông Bình ký 30 hợp đồng bán quặng cho 18 doanh nghiệp, thực hiện 25 hợp đồng với 16 doanh nghiệp, tổng khối lượng gần 5,8 triệu tấn quặng trị giá gần 2.951 tỷ đồng. Toàn bộ số quặng này đều được bán thấp hơn giá thị trường. Thiệt hại cho tài sản nhà nước từ hành vi này được xác định hơn 434,7 tỷ đồng. Đổi lại, ông Bình nhận "lại quả" tổng cộng 53,3 tỷ đồng từ tám doanh nghiệp, trong đó 43,8 tỷ đồng đủ căn cứ xử lý về tội nhận hối lộ. Ông sử dụng hơn 48 tỷ đồng cho mục đích cá nhân, chi khoảng 3,8 tỷ cho nhân viên và trả lại 1,5 tỷ cho hai doanh nghiệp.
Ngoài ra, hành vi buông lỏng quản lý tài sản và hạch toán kế toán sai quy định của ông Bình cùng Bùi Sỹ Ngọc và Nguyễn Duy Dũng còn gây thêm thiệt hại 46,29 tỷ đồng.
Dàn xếp mua than cốc: thêm hàng chục tỷ "lại quả"
Song song với việc bán quặng, ông Bình còn dàn xếp hoạt động mua than cốc phục vụ sản xuất để trục lợi thêm. Ngay sau khi nhậm chức vào năm 2015, ông đã thỏa thuận với lãnh đạo Công ty Việt Phát và Công ty Trung Thành Thái Nguyên: hai doanh nghiệp này sẽ được ưu tiên cung cấp than cốc cho VTM, đổi lại phải chi từ 40.000 đến 200.000 đồng trên mỗi tấn than.
Cơ chế thực hiện thay đổi theo từng giai đoạn để che giấu sai phạm. Ban đầu, dù hình thức là chào giá cạnh tranh, cán bộ phụ trách vẫn dùng báo giá khống để bảo đảm hai doanh nghiệp trúng hợp đồng. Khi VTM buộc phải tổ chức đấu thầu theo quy định để đáp ứng điều kiện vay vốn ngân hàng, thủ đoạn được điều chỉnh: hồ sơ chào giá vẫn được dàn xếp, hai doanh nghiệp luân phiên trúng thầu. Nhiều hợp đồng còn bị chia nhỏ xuống dưới 10.000 tấn để tránh phải xin ý kiến hội đồng thành viên.
Trong năm năm từ 2015 đến 2020, Công ty Việt Phát và Công ty Trung Thành Thái Nguyên ký 38 hợp đồng, cung cấp gần 287.000 tấn than cốc cho VTM với tổng giá trị hơn 2.020 tỷ đồng. Theo kết luận điều tra, ông Bùi Thanh Bình nhận 11 tỷ đồng từ Nguyễn Văn Bình (Chủ tịch HĐQT Công ty Việt Phát) và 7,4 tỷ đồng từ Nguyễn Xuân Tốt (Giám đốc Công ty Trung Thành Thái Nguyên), tổng cộng 18,4 tỷ đồng - toàn bộ đủ căn cứ xử lý về tội nhận hối lộ. Cơ quan điều tra xác định hành vi của Nguyễn Văn Bình và Nguyễn Xuân Tốt có dấu hiệu phạm tội đưa hối lộ.
Cựu Chủ tịch VNS phê duyệt gói thầu EPC đội giá, gây thiệt hại 234 tỷ đồng
Bên cạnh sai phạm tại VTM, cơ quan điều tra còn làm rõ trách nhiệm của ông Mai Văn Tinh, cựu Chủ tịch Hội đồng thành viên VNS. Theo kết luận, ông Tinh biết rõ giá gói thầu EPC 160 triệu USD là không có cơ sở, trong khi hồ sơ chào giá thu thập từ các nhà thầu khác chỉ khoảng 140 triệu USD - thấp hơn 20 triệu USD. Dù vậy, ông vẫn chấp thuận giải trình nội bộ của VNS và ký nghị quyết phê duyệt điều chỉnh tổng mức đầu tư để hợp thức hóa mức giá đã thống nhất trước với nhà thầu.
Hành vi này bị xác định gây thiệt hại cho tài sản nhà nước hơn 234 tỷ đồng. VNS là doanh nghiệp có vốn nhà nước chi phối, với nhà nước nắm giữ 93,93% vốn điều lệ sau cổ phần hóa năm 2011 thông qua Bộ Công Thương; đến năm 2019, quyền đại diện chủ sở hữu chuyển về Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC). Điều này có nghĩa toàn bộ thiệt hại cuối cùng đổ lên ngân sách nhà nước.
Tổng thiệt hại và trách nhiệm hình sự của ông Bùi Thanh Bình
Tổng hợp các hành vi, ông Bùi Thanh Bình bị cáo buộc ba tội danh với quy mô thiệt hại lớn. Riêng tội vi phạm quy định quản lý tài sản nhà nước, thiệt hại được xác định hơn 434,7 tỷ đồng từ việc bán quặng giá rẻ. Tội thiếu trách nhiệm gây thiệt hại thêm 46,29 tỷ đồng. Về tội nhận hối lộ, cơ quan điều tra xác định ông Bình nhận tổng cộng 62,2 tỷ đồng, gồm 43,8 tỷ đồng từ hoạt động bán quặng sắt và 18,4 tỷ đồng từ dàn xếp mua than cốc.
Vụ án phản ánh những lỗ hổng nghiêm trọng trong cơ chế giám sát doanh nghiệp nhà nước, khi một loạt cấp dưới đều biết sai phạm nhưng vẫn ký duyệt, và cơ chế phân cấp từ giữa năm 2017 đã vô tình tạo điều kiện cho sai phạm tiếp diễn mà không bị kiểm soát. Kết quả điều tra cũng cho thấy đây không phải hành vi đơn lẻ mà là hệ thống sai phạm kéo dài nhiều năm, liên kết chặt chẽ giữa nội bộ doanh nghiệp và các đối tác bên ngoài.
Câu hỏi thường gặp
Ông Bùi Thanh Bình bị đề nghị truy tố về những tội gì?
Ông Bùi Thanh Bình bị đề nghị truy tố 3 tội: vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí; nhận hối lộ; và thiếu trách nhiệm gây thiệt hại đến tài sản nhà nước.
Tổng thiệt hại trong vụ án tại VTM là bao nhiêu?
Riêng ông Bùi Thanh Bình bị cáo buộc gây thiệt hại hơn 434,7 tỷ đồng từ bán quặng giá rẻ và 46,29 tỷ đồng do thiếu trách nhiệm quản lý, cộng với ông Mai Văn Tinh gây thiệt hại hơn 234 tỷ đồng từ gói thầu EPC.
Ông Bùi Thanh Bình nhận hối lộ bao nhiêu tiền và từ những ai?
Ông Bình nhận tổng cộng 62,2 tỷ đồng: 43,8 tỷ từ các doanh nghiệp mua quặng và 18,4 tỷ từ Nguyễn Văn Bình (Công ty Việt Phát) và Nguyễn Xuân Tốt (Công ty Trung Thành Thái Nguyên) trong hoạt động mua than cốc.
Cựu Chủ tịch VNS Mai Văn Tinh bị cáo buộc sai phạm gì?
Ông Mai Văn Tinh bị cáo buộc ký nghị quyết phê duyệt điều chỉnh tổng mức đầu tư để hợp thức hóa giá gói thầu EPC 160 triệu USD dù biết giá này không có cơ sở, trong khi chào giá thực tế chỉ khoảng 140 triệu USD, gây thiệt hại hơn 234 tỷ đồng.
Nguồn tham khảo
Đối chiếu nguồn
Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 17/20 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 3 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.
- Tuoi Tre Phap luat
- VietnamNet Thoi su
- VietnamNet Phap luat
- Tuoi Tre
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn VN247.
