Nghị sĩ Mỹ Ro Khanna bị người định cư Israel chặn xe, giam giữ ở Bờ Tây

Sự cố tại làng Khirbet Zanuta

Dân biểu Mỹ Ro Khanna, thuộc đảng Dân chủ, đại diện cho bang California, cho biết ông và đoàn tùy tùng đã bị một nhóm người định cư Israel bao vây và chặn xe trong hơn một giờ đồng hồ tại khu vực Khirbet Zanuta, một làng nhỏ của người Palestine ở miền nam Bờ Tây bị chiếm đóng.

Sự việc xảy ra vào hôm thứ Tư, trong khuôn khổ chuyến thăm ba ngày của Khanna tới các vùng lãnh thổ Palestine. Ông kể với Reuters rằng đoàn đến đây để quan sát ngôi làng và trường học đã bị phá hủy. Điều khiến ông đặc biệt phẫn nộ là những người chặn đường đều cầm súng trường M4 - loại vũ khí do chính Mỹ sản xuất.

"Chúng tôi đang đứng ở một ngôi làng mà người định cư Israel đã phá hủy - họ phá trường học, phá cả làng - và chúng tôi chỉ đang quan sát. Vậy mà những kẻ côn đồ đó kéo đến với súng máy, súng M4 do Mỹ chế tạo, rồi giam giữ chúng tôi, chặn đường. Sau đó họ gọi IDF đến và IDF đứng về phía họ, không phải phía người Mỹ," ông nói, nhắc đến quân đội Israel.

Người đồng hành cùng Khanna là trợ lý Cameron Kasky xác nhận nhóm bị kẹt hơn một giờ và phải liên hệ Đại sứ quán Mỹ tại Jerusalem để được trợ giúp. Cuối cùng, một nhóm sĩ quan có vẻ là cảnh sát đã can thiệp, giải tỏa tình huống và cho đoàn tiếp tục đi.

Phía quân đội Israel xác nhận đã tiếp nhận báo cáo về việc thường dân Israel chặn xe gần Khirbet Zanuta và điều binh sĩ cùng cảnh sát đến xử lý. "Sau khi lực lượng có mặt, những người định cư đã được giải tán và các phương tiện được tiếp tục hành trình," quân đội Israel tuyên bố, song không đề cập đến cáo buộc của Khanna về thái độ của lực lượng an ninh. Cảnh sát Israel không có phản hồi ngay lập tức, Đại sứ quán Mỹ tại Jerusalem cũng vậy.

Làng Khirbet Zanuta vốn đã có lịch sử bi thương: cư dân nơi đây từng bị buộc phải rời bỏ nhà cửa sau nhiều cuộc tấn công liên tiếp của người định cư, đặc biệt sau vụ tấn công của Hamas năm 2023.

Chuyến thăm mang tính chính trị và lời cảnh báo với đảng Dân chủ

Khanna là nghị sĩ gốc Ấn Độ đang cân nhắc tham gia cuộc đua tổng thống Mỹ năm 2028. Ông lựa chọn thực hiện chuyến thăm Bờ Tây với lịch trình hoàn toàn do phía Palestine sắp xếp, tránh tiếp xúc với bất kỳ quan chức Israel nào, nhằm có được cái nhìn trực tiếp về cuộc sống của người dân dưới sự chiếm đóng. Khi được hỏi về việc tranh cử, ông nói: "Tôi đang cân nhắc nghiêm túc và sau chuyến đi này, tôi càng thêm quyết tâm."

Đứng nhìn ra thung lũng điểm xuyết các khu định cư ở ngoại ô Turmus Ayya, một làng có hàng nghìn người Palestine mang hai quốc tịch Mỹ-Palestine sinh sống, Khanna không ngại thẳng thắn chỉ trích ban lãnh đạo đảng Dân chủ. Ông cho rằng giới lãnh đạo đảng "hoàn toàn mù quáng trước việc vấn đề Palestine, Gaza và Israel đã trở thành một phép thử đạo đức lớn đến mức nào."

"Nếu anh không sẵn lòng lên tiếng bảo vệ nhân quyền của người Palestine, nếu anh không dám phản đối cuộc diệt chủng ở Gaza hay chế độ apartheid ở Bờ Tây, thì anh đang đánh mất lương tri," ông phát biểu. Israel bác bỏ cáo buộc diệt chủng ở Gaza cũng như việc áp đặt chế độ apartheid ở Bờ Tây - nơi có khoảng 3 triệu người Palestine và khoảng 500.000 người định cư Do Thái.

Đáng chú ý, Khanna là người thứ hai trong số các chính trị gia Dân chủ đang cân nhắc tranh cử Nhà Trắng tới thăm khu vực trong cùng tuần. Cựu chánh văn phòng Tổng thống Obama, ông Rahm Emanuel, đã có mặt tại Tel Aviv hôm thứ Tư và cũng cảnh báo rằng các chính sách của Israel đang làm xói mòn sự ủng hộ đối với liên minh Mỹ-Israel.

Rạn nứt trong nội bộ đảng Dân chủ và câu hỏi về viện trợ quân sự

Sự việc xảy ra trong bối cảnh đảng Dân chủ đang ngày càng chia rẽ sâu sắc xung quanh vấn đề Israel, đặc biệt khi bầu cử giữa kỳ tháng 11 đang đến gần. Theo thăm dò của Reuters/Ipsos, mức độ thiện cảm với Israel trong cử tri Dân chủ đã giảm mạnh từ 59% năm 2018 xuống chỉ còn 22% vào tháng 5 vừa rồi. Sự thay đổi này đã tác động trực tiếp đến kết quả bầu cử sơ bộ, khi một số nghị sĩ đương nhiệm bị đánh bại bởi những đối thủ thuộc cánh tả lấy vấn đề Palestine làm lá bài tranh cử.

Trọng tâm của cuộc tranh luận là gói viện trợ quân sự thường niên trị giá 3,8 tỷ USD mà Mỹ dành cho Israel, bao gồm cả nguồn tài trợ cho các loại vũ khí nhẹ như súng trường M4 và hệ thống đánh chặn tên lửa. Hình ảnh những khẩu súng do Mỹ sản xuất được dùng để chặn một dân biểu Mỹ chính là minh chứng sống động mà phe phản đối viện trợ đang muốn đưa ra tranh luận. Ngày càng có nhiều nghị sĩ Dân chủ yêu cầu cắt giảm hoặc đặt điều kiện cho khoản viện trợ này.

Trong khi đó, đảng Cộng hòa vẫn duy trì lập trường ủng hộ Israel mạnh mẽ, dù một số thành phần trong liên minh của cựu Tổng thống Trump cũng đã kêu gọi xem xét lại nguồn viện trợ.

Về địa vị pháp lý của các khu định cư, đa số quốc gia và Liên Hợp Quốc coi chúng là vi phạm Công ước Geneva thứ tư vì việc di chuyển dân số vào lãnh thổ bị chiếm đóng. Israel bác bỏ quan điểm này, cho rằng Bờ Tây là vùng lãnh thổ tranh chấp với sự hiện diện của người Do Thái hàng nghìn năm qua. Người Palestine coi Bờ Tây, cùng Gaza và Đông Jerusalem, là một phần của nhà nước Palestine tương lai.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 1/1 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận.

• The Times of India
• The Times of Israel
• Reuters
• Straits Times World

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn VN247.