Nhà thờ Tân Hòa: Kiến trúc thuần Việt giữa lòng TP.HCM

Ngôi nhà thờ "nhìn như chùa" giữa lòng TP.HCM

Tọa lạc tại địa chỉ 525/92 Huỳnh Văn Bánh (quận Phú Nhuận cũ, TP.HCM), nhà thờ Tân Hòa thuộc giáo xứ Tân Hòa, hạt Phú Nhuận, Tổng giáo phận TP.HCM. Dù nằm khuất trong một con hẻm, công trình vẫn thu hút sự chú ý của đông đảo người qua lại nhờ lối kiến trúc đậm chất Á Đông, khác biệt hoàn toàn so với phần lớn nhà thờ Công giáo thông thường.

Nhiều người lần đầu ghé qua không khỏi ngỡ ngàng, thậm chí nhầm tưởng đây là một ngôi đình hay chùa cổ. Bà Hoàng Mai, 63 tuổi, giáo dân của giáo xứ, cho biết điều khiến nhà thờ trở nên đặc biệt chính là nét kiến trúc riêng khó tìm thấy ở trung tâm thành phố. Bà kể rằng du khách thường ghé vào chụp ảnh, quay video và nhận xét nơi này trông giống đình chùa xứ Huế, đồng thời rất thích không gian xanh mát, yên bình bên trong khuôn viên.

Hơn nửa thế kỷ hình thành và phát triển

Theo Tổng giáo phận TP.HCM, giáo xứ Tân Hòa khởi nguồn trên vùng đất đầm lầy thuộc xã Phú Nhuận, tỉnh Gia Định. Năm 1958, nơi đây chỉ có một nhà nguyện nhỏ bao quanh bởi những ao trồng rau muống. Tám năm sau, tức năm 1966, thánh đường đầu tiên chính thức được dựng lên. Năm 1993, công trình Đồi Đức Mẹ được hoàn tất.

Năm 1995 đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi giáo xứ khởi công xây dựng thánh đường mới mang tên Thánh Mẫu Điện - một cái tên vừa gợi lên lòng tôn kính Đức Maria, vừa gần gũi với tín ngưỡng thờ Mẫu trong văn hóa dân gian người Việt, trong đó "Mẫu" được hiểu là Đức Mẹ. Đến năm 2000, nhà chầu Thánh Thể tiếp tục được hoàn thành trong khuôn viên giáo xứ.

Thánh Mẫu Điện: Đình làng Việt trong không gian Công giáo

Theo tài liệu từ Báo Công giáo và Dân tộc, ngay từ đầu, công trình được thiết kế với ngôi đình truyền thống Việt Nam làm chuẩn mực kiến trúc. Mặt bằng nhà thờ có hình vuông, mỗi cạnh dài 37 m, toàn bộ công trình quay mặt về hướng đông nam.

Điểm dễ nhận ra nhất là bố cục gồm cổng tam quan, bậc thang dẫn lên và chính điện được sắp xếp theo trục đối xứng cân đối - đặc trưng của kiến trúc đình làng Bắc Bộ. Toàn bộ hệ thống bậc thang gồm 15 bậc, chia theo tỷ lệ 3:5, tạo cảm giác nhịp nhàng cho người tiếp cận. Số 3 trong kiến trúc đình làng truyền thống mang ý nghĩa về sự hài hòa và may mắn.

Mái chồng diêm và dải cổ diêm đặc trưng

Ấn tượng nhất là hệ mái nhiều lớp theo kiểu chồng diêm - lối kiến trúc vốn quen thuộc ở đình làng, nhà từ đường và các công trình cung đình Huế. Giữa các tầng mái là dải cổ diêm được phân chia thành nhiều ô hộc, và chính tại đây bố trí 14 chặng đàng Thánh Giá, bắt đầu từ gian cung thánh rồi kéo dài ra hai bên - tạo nên không gian tâm linh đặc sắc kết hợp giữa biểu tượng kiến trúc Việt và nghi thức Công giáo.

Cửa gỗ chạm khắc và hoa văn trống đồng

Lối vào chính được bố trí theo dạng tam tòa gồm một cửa chính và hai cửa phụ hai bên, với mái vòm bán nguyệt theo phong cách Roman tạo sự giao thoa giữa truyền thống phương Đông và kiến trúc Kitô giáo phương Tây. Cánh cửa gỗ được chạm khắc tỉ mỉ với các họa tiết rồng, phượng hoàng, hổ, hoa cúc, tre - những biểu tượng gắn liền với văn hóa Việt.

Bên trong thánh đường, điểm nhấn trung tâm là hoa văn trống đồng được khảm trên nền đá ở giữa lòng nhà thờ. Đặc biệt, hình ảnh Chúa Giêsu chịu tử nạn được đặt ngay tại tâm của mặt trống đồng, tạo nên sự hòa quyện độc đáo giữa biểu tượng văn hóa bản địa và đức tin Kitô giáo.

Điểm đến tâm linh và văn hóa đáng ghé thăm

Sau hơn nửa thế kỷ tồn tại, nhà thờ Tân Hòa với Thánh Mẫu Điện không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng của giáo dân địa phương mà còn trở thành một điểm khám phá kiến trúc độc đáo giữa đô thị sầm uất. Khuôn viên rộng có nhiều cây xanh và ao hồ tạo không gian yên tĩnh hiếm có ngay giữa lòng thành phố.

Theo Thanh Niên