Vua Bảo Đại săn voi ở Tây Nguyên và giai thoại đàn voi biết khóc bên hồ Lắk

Bên bờ hồ Lắk ở xã Liên Sơn Lắk, tỉnh Đắk Lắk, biệt điện của vua Bảo Đại vẫn đứng im trên ngọn đồi nhìn xuống mặt nước, bên những cây hoa sứ trắng muốt. Nơi đây từng là điểm xuất phát của những cuộc săn voi lừng lẫy một thời, và ký ức về chúng vẫn chưa tắt trong lòng người M'nông bao đời gắn bó với vùng đất này.

Hồ Lắk - "lãnh địa" của voi Tây Nguyên

Hồ Lắk được xem là hồ nước ngọt lớn nhất Tây Nguyên. Thuở trước, những khu rừng bao quanh hồ, trải dài về phía núi Chư Yang Sin, là nơi trú ngụ dày đặc của voi rừng, bò tót, hươu nai. Chính sự phong phú của thiên nhiên hoang dã đó đã thu hút giới săn bắn người Pháp, các quan chức Đông Dương và đặc biệt là vua Bảo Đại đến đây nhiều lần, với những chuyến đi rừng có thể kéo dài cả tuần.

Ông Trần Đoàn, nguyên cán bộ Đài Truyền hình Đắk Lắk, khi dẫn khách đến thăm biệt điện, đã chỉ vào khoảng đất rộng dưới chân tòa nhà và cho biết: "Ngày trước nơi này cột các con voi của Bảo Đại. Mỗi lần vua lên Tây Nguyên săn bắn hay nghỉ dưỡng, voi được thả kín cả khu này". Khu đất kề hồ phía dưới từng được người dân gọi là "cánh đồng voi" của vua Bảo Đại.

Tầng trệt của biệt điện hiện còn lưu giữ một số hiện vật gắn với những chuyến săn năm xưa: những sợi dây thừng bắt voi đã sẫm màu theo năm tháng, cùng vài bức ảnh đen trắng chụp đoàn người săn đứng cạnh voi - những di vật lặng lẽ gợi lại thời kỳ voi còn xuất hiện dày đặc khắp vùng này.

Cách vua Bảo Đại săn bắt voi rừng

Theo lời ông Trần Đoàn, vua Bảo Đại vốn mê săn thú lớn, đặc biệt là voi. Mỗi cuộc săn thường huy động hàng chục quản tượng người M'nông và Ê Đê dẫn đường, cưỡi voi nhà chở theo súng đạn, lương thực và các nhu yếu phẩm cần thiết.

Ông Y Gah H'Mók, người thuộc gia tộc có truyền thống nuôi và thuần dưỡng voi ở huyện Lắk cũ (nay là xã Liên Sơn Lắk), cho biết cha ông từng nắm rõ phương thức hoạt động của đội săn voi hoàng gia. "Đi săn voi rừng phải mang theo voi nhà để uy hiếp đàn voi rừng. Nài voi ngụy trang bằng lá rừng rồi cưỡi voi xông vào chia cắt đàn. Khi tách được voi con, người ta dễ dàng khống chế nó đưa về", ông Y Gah H'Mók kể lại.

Điều đáng chú ý là vua Bảo Đại không săn voi để lấy thịt. Mục đích chính là bắt voi con về thuần dưỡng, biến chúng thành voi nhà phục vụ việc di chuyển và những cuộc săn tiếp theo.

Bài học trong bóng tối từ đàn voi rừng

Người M'nông xung quanh hồ Lắk còn kể lại rằng vua Bảo Đại, dù là người đam mê săn bắn, cũng hiểu rõ sức mạnh đáng sợ của voi rừng. Có lần ông nổi hứng đi săn ban đêm bằng xe Jeep. Khi đèn pha quét ngang, cả đàn voi rừng hiện ra giữa màn tối. Đoàn tùy tùng lập tức bao vây, súng đã lên đạn sẵn. Nhưng Bảo Đại bất ngờ ra lệnh hạ súng - ông nhận ra rằng không có voi nhà hỗ trợ, con người không thể đối phó với đàn voi khổng lồ trong bóng đêm. Chỉ cần một con bị thương nổi điên là chiếc xe Jeep có thể bị giẫm nát trong chớp mắt.

Trong ký ức của người M'nông, Bảo Đại hiện lên chủ yếu là hình ảnh một ông vua mê rừng, mê voi, hơn là một nhân vật chính trị. Người già kể về những buổi sáng sương phủ mặt hồ, nhà vua ngồi thuyền độc mộc ngắm chim nước, hoặc ngồi yên hàng giờ trên lưng voi dõi nhìn màn sương từ từ tan ra. Có những hôm từ biệt điện, ông lặng ngắm từng đoàn voi nối đuôi nhau xuống bờ hồ rồi dần khuất vào rừng sâu.

Giai thoại đàn voi biết khóc

Nhưng câu chuyện lưu lại ấn tượng sâu sắc nhất nơi vùng hồ Lắk lại không phải là những chuyến săn, mà là giai thoại về đàn voi của vua Bảo Đại sau khi chiến tranh lan đến Tây Nguyên.

Khi vua Bảo Đại không còn trở lại biệt điện, đàn voi không được chu cấp nữa, các quản tượng buộc phải thả chúng về rừng. Nhưng theo lời kể được truyền lại trong cộng đồng M'nông ở Liên Sơn Lắk, đàn voi ấy không hẳn đã quên con người. Ban ngày chúng vào rừng kiếm ăn, đêm về lại tìm đường trở lại. Mỗi khi trong làng có tiếng kể khan Đam San - loại sử thi mà theo người dân địa phương, vua Bảo Đại rất ưa thích - đàn voi lại kéo về đứng lặng ngoài vườn như đang lắng nghe.

Câu chuyện được người M'nông truyền miệng qua nhiều thế hệ: con voi từng gắn bó với hoàng gia, khi bị thả về rừng, mỗi lần chia tay đều chảy nước mắt. Lần cuối tiễn đàn voi, những người quản tượng đã đi theo chúng đến tận bìa rừng, rồi đứng nhìn chúng khuất dần vào cây cối, lòng nặng trĩu như tiễn người thân ra đi.

Dù là giai thoại hay sự thật, những câu chuyện ấy vẫn sống mãi trong ký ức người M'nông bên hồ Lắk - như một phần không thể tách rời của vùng đất từng là "lãnh địa" của voi Tây Nguyên.

Theo Thanh Niên