Thượng nghị sĩ Mỹ Lindsey Graham đột ngột qua đời ở tuổi 71

Nước Mỹ bừng tỉnh trong bàng hoàng vào sáng Chủ nhật 13/7 khi hay tin Thượng nghị sĩ Lindsey Graham (Đảng Cộng hòa, bang South Carolina) đã qua đời vào tối thứ Bảy 11/7. Văn phòng ông xác nhận ông "ra đi vì một cơn bệnh ngắn và đột ngột" nhưng không cung cấp thêm chi tiết. Theo nhiều nguồn tin, nhân viên y tế đã nhận được cuộc gọi khẩn cấp từ nhà ông tại Capitol Hill vào khoảng 8 giờ 30 phút tối, ban đầu báo người bệnh đau ngực, sau đó khoảng 25 phút sau là tình trạng ngừng tim phổi và nhân viên cứu thương đang thực hiện hô hấp nhân tạo. Graham vừa tròn 71 tuổi vào ngày thứ Sáu trước đó.

Cái chết đến bất ngờ, ngay sau chuyến công du Ukraine

Sự ra đi của Graham gây chấn động bởi không ai ngờ tới. Chỉ vài ngày trước khi mất, ông đã có mặt tại Kyiv, gặp gỡ Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky để thảo luận về cuộc chiến chống xâm lược của Nga. Đây được xem là hình ảnh công khai cuối cùng của ông. Zelensky cho biết Graham đã đến thăm Ukraine tổng cộng 10 lần kể từ khi Nga xâm lược năm 2022, và hai người đã gặp nhau hai lần chỉ trong tuần qua.

Trong chuyến đi đó, Graham thông báo đạt được thỏa thuận với chính quyền Trump để tiến hành một gói trừng phạt nhằm vào các quốc gia mua năng lượng của Nga, một động thái có thể tạo thêm áp lực lên Moscow trong bối cảnh cuộc chiến vẫn chưa có hồi kết. Ông dự kiến xuất hiện trên chương trình "Meet the Press" của đài NBC vào sáng Chủ nhật, nhưng điều đó không bao giờ xảy ra. Thay vào đó, chính Tổng thống Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu sẽ tham gia chương trình này để tưởng nhớ ông.

Trump và thế giới dành lời tiễn biệt

Ngay sau khi tin tức được công bố, Tổng thống Donald Trump đã đăng lời tri ân trên nền tảng Truth Social: "Thượng nghị sĩ Lindsey Graham, một trong những con người và thượng nghị sĩ vĩ đại nhất tôi từng biết, đã ra đi! Ông luôn miệt mài làm việc và là một người yêu nước Mỹ thực sự. Lindsey sẽ được nhớ đến mãi mãi!"

Thủ lĩnh đa số Thượng viện John Thune gọi Graham là "người bạn và đồng nghiệp" và nhấn mạnh ông là "người ủng hộ mạnh mẽ cho Hoa Kỳ cùng các quốc gia yêu chuộng tự do trên toàn cầu". Tổng thư ký NATO Mark Rutte ca ngợi Graham là "người ủng hộ mạnh mẽ cho nước Mỹ, người tin tưởng sâu sắc vào Liên minh NATO và đang tích cực làm việc để chấm dứt cuộc chiến của Nga tại Ukraine".

Hai nhà lãnh đạo mà Graham gắn bó nhất trên trường quốc tế cũng lên tiếng. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu viết: "Israel đã mất một trong những người bạn vĩ đại nhất. Nước Mỹ đã mất một người yêu nước vĩ đại. Tôi đã mất một người bạn thân yêu. Lindsey hiểu rằng an ninh của Israel và Mỹ là không thể tách rời." Tổng thống Zelensky nhận định ông là "người bảo vệ thực sự của tự do" và bày tỏ "nước Mỹ và thế giới đã mất đi một nhà lãnh đạo kiên quyết".

Đáng chú ý, truyền thông nhà nước Iran cũng đưa tin về cái chết của Graham, nhưng theo chiều hướng đối lập hoàn toàn. Một xướng ngôn viên của đài truyền hình nhà nước Iran trong buổi phát sóng trực tiếp đã nói: "Tôi xin chúc mừng đại dân tộc Iran về sự ra đi xuống địa ngục của thượng nghị sĩ chủ chiến và chống Iran Lindsey Graham."

Hành trình từ đối thủ kịch liệt đến đồng minh thân cận nhất của Trump

Ít ai biết rằng mối quan hệ giữa Graham và Trump từng có giai đoạn đối đầu gay gắt. Trong chiến dịch tranh cử tổng thống 2016, khi Graham cũng tham gia cuộc đua Cộng hòa trước khi rút lui trước các cuộc bầu cử sơ bộ, ông đã công khai gọi Trump là "kẻ phân biệt chủng tộc, bài ngoại và kỳ thị tôn giáo" và cảnh báo rằng đảng Cộng hòa sẽ "bị hủy hoại" nếu đề cử Trump. Trump cũng không vừa, gọi Graham là "thằng ngốc" và "hạng tép riu", thậm chí còn đọc to số điện thoại cá nhân của Graham tại một cuộc vận động tranh cử ở South Carolina.

Thế nhưng khi Trump bước vào Nhà Trắng, mối quan hệ đó đã biến đổi hoàn toàn. Graham trở thành một trong những đồng minh trung thành nhất và thường xuyên nhất của tổng thống, kể cả là bạn đồng hành chơi golf. Ông giải thích sự thay đổi trong một cuộc phỏng vấn năm 2018, nói rằng chính Thượng nghị sĩ John McCain đã dạy ông rằng sau mỗi cuộc bầu cử, mọi người có trách nhiệm hỗ trợ tổng thống đắc cử để đất nước tiến lên. Trong tháng 3/2025, chỉ hơn một tháng sau khi Trump nhậm chức nhiệm kỳ hai, tổng thống đã đăng một bài ủng hộ dài cho Graham, gọi ông là "người bạn tuyệt vời". Graham đáp lại bằng cách gọi Trump là "bạn đánh golf tuyệt vời mà tôi chưa bao giờ thắng được".

Graham cũng từng dao động sau sự kiện 6/1/2021 khi những người ủng hộ Trump tấn công tòa nhà Quốc hội, tuyên bố "đủ rồi". Tuy nhiên, ông đã không bỏ phiếu kết tội Trump trong phiên tòa luận tội sau đó và nhanh chóng tái ủng hộ Trump trong cuộc bầu cử 2024. Gần đây, một trong số ít điểm bất đồng công khai là ông phản đối quyết định của Trump ân xá khoảng 1.500 người tham gia tấn công tòa nhà Quốc hội, cho rằng điều này có thể dẫn đến bạo lực.

Sự nghiệp dài hơn ba thập kỷ trên chính trường Mỹ

Lindsey Graham sinh ra và lớn lên tại Central, một thị trấn nhỏ ở South Carolina, nơi bố mẹ ông kinh doanh nhà hàng và sân bi-a. Ông là người đầu tiên trong gia đình vào đại học, tốt nghiệp cả cử nhân lẫn luật tại Đại học South Carolina. Sau đó ông phục vụ với tư cách luật sư Không quân và tham gia lực lượng Vệ binh Không quân Quốc gia South Carolina.

Năm 1994, ông đắc cử vào Hạ viện Mỹ. Tại đây, ông là một trong những người quản lý phiên tòa luận tội Tổng thống Bill Clinton năm 1999. Năm 2002, ông chuyển lên Thượng viện và nhanh chóng xây dựng danh tiếng là một trong những giọng nói diều hâu nhất về chính sách đối ngoại tại Capitol Hill, ủng hộ chiến tranh Iraq, kêu gọi hành động quân sự chống Iran, và phản đối thỏa thuận hạt nhân dưới thời Obama.

Tại thời điểm qua đời, ông đang là Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Thượng viện, đồng thời là thành viên của các ủy ban Phân bổ ngân sách, Tư pháp và Môi trường - Công trình công cộng. Ông đang trong chiến dịch tái tranh cử nhiệm kỳ thứ năm và dự kiến đối đầu với ứng viên Đảng Dân chủ Annie Andrews vào tháng 11 tới. Theo luật South Carolina, Thống đốc Cộng hòa Henry McMaster sẽ bổ nhiệm người thay thế tạm thời cho đến tháng 1. Đảng Cộng hòa hiện nắm đa số mỏng 53-47 ghế tại Thượng viện.

Graham chưa bao giờ lập gia đình và không có con. Ông là người cuối cùng trong "bộ ba người bạn" nổi tiếng gồm Graham, cố Thượng nghị sĩ Joe Lieberman và cố Thượng nghị sĩ John McCain - ba chính khách thân thiết từng cùng tham gia tranh cử tổng thống nhưng đều không thành công. McCain qua đời năm 2018, Lieberman năm 2024, và nay Graham đã ra đi, khép lại một chương lịch sử của Thượng viện Mỹ.

Theo Daily Mail, The Guardian, Yahoo News, The Hill

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 0/1 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận.

• Daily Mail
• The Guardian
• Yahoo News
• The Hill

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn VN247.