Thượng nghị sĩ Mỹ Lindsey Graham qua đời ở tuổi 71

Thượng nghị sĩ kỳ cựu ra đi đột ngột

Thượng nghị sĩ Lindsey Graham của bang South Carolina qua đời tối thứ Bảy vì "căn bệnh ngắn và đột ngột", theo thông báo từ văn phòng ông. Sự ra đi của vị thượng nghị sĩ 71 tuổi này là một cú sốc với cả hai đảng tại Thượng viện - người đã gắn bó hơn ba thập kỷ với hành lang quyền lực Washington và được xem là một trong những tiếng nói Cộng hòa có ảnh hưởng nhất trên các vấn đề an ninh quốc gia và đối ngoại.

Đồng nghiệp bang South Carolina, Thượng nghị sĩ Tim Scott, xác nhận nghi ngờ ban đầu rằng nguyên nhân có thể là cơn đau tim, dù ông thừa nhận chưa nắm rõ chi tiết hơn những gì văn phòng Graham đã công bố. Tổng thống Donald Trump viết trên mạng xã hội rằng Graham là "một người yêu nước Mỹ thực sự" và cho biết sẽ thông báo về lễ tang và các sắp xếp liên quan.

Từ tuổi thơ khó khăn đến chính khách tầm cỡ

Sinh ngày 9 tháng 7 năm 1955 tại Central, South Carolina, Graham lớn lên phụ giúp cha mẹ điều hành công việc gia đình và trở thành người đầu tiên trong nhà đặt chân vào đại học. Cuộc đời ông rẽ sang một hướng khác đau đớn khi còn là sinh viên Đại học South Carolina: cha mẹ lần lượt qua đời trong vòng 15 tháng, để lại ông cùng người em gái 13 tuổi. Ở tuổi 19, Graham nhận nuôi em gái và tiếp tục con đường học vấn.

Thượng nghị sĩ Tim Scott, người bạn đồng nghiệp 13 năm tại Thượng viện, nhận định rằng chính xuất phát điểm khó khăn đó đã định hình nhân cách của Graham. "Ông muốn đảm bảo rằng nếu bạn cần giúp đỡ và ông có thể giúp, ông sẽ ở đó. Ông muốn đảm bảo những người đôi khi cảm thấy vô hình được nhìn thấy", Scott chia sẻ trên chương trình "Face the Nation".

Sau khi lấy bằng luật, Graham gia nhập Quân đoàn Luật sư Không quân Mỹ (JAG Corps), phục vụ trong vai trò luật sư quân sự. Ông tiếp tục trong lực lượng Dự bị Không quân suốt phần lớn sự nghiệp tại Quốc hội, nghỉ hưu với hàm đại tá sau hơn ba thập kỷ phục vụ.

Sự nghiệp hơn 30 năm trên chính trường

Graham bắt đầu con đường chính trị từ Hạ viện bang South Carolina năm 1992. Hai năm sau, ông giành ghế tại Hạ viện Liên bang trong làn sóng Cộng hòa giúp đảng này kiểm soát Quốc hội. Tên tuổi ông được biết đến rộng rãi khi trở thành một trong các thành viên quản lý vụ luận tội Tổng thống Bill Clinton tại phiên tòa Thượng viện năm 1999.

Năm 2002, ông chuyển sang Thượng viện, kế nhiệm Thượng nghị sĩ lâu năm Strom Thurmond. Trong hai thập kỷ tiếp theo, Graham trở thành một trong những giọng nói có trọng lượng nhất của Thượng viện về an ninh quốc gia, tham gia Ủy ban Quân vụ và Ủy ban Tư pháp. Ông đặc biệt nổi bật với lập trường ủng hộ chi tiêu quốc phòng mạnh mẽ, ủng hộ Israel và gần đây là Ukraine.

Cùng với cố Thượng nghị sĩ John McCain và cựu Thượng nghị sĩ Joe Lieberman, Graham tạo thành bộ ba lưỡng đảng được gọi là "Three Amigos" - những người thường xuyên đến các vùng chiến sự và là tiếng nói mạnh nhất trong Quốc hội về sức mạnh quân sự Mỹ và hỗ trợ đồng minh. Với tư cách Chủ tịch Ủy ban Tư pháp Thượng viện, ông đóng vai trò trung tâm trong việc phê chuẩn hàng chục thẩm phán liên bang, trong đó có Thẩm phán Tòa án Tối cao Amy Coney Barrett.

Tại thời điểm qua đời, Graham đang giữ chức Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Thượng viện và đang vận động tranh cử nhiệm kỳ Thượng viện thứ năm. Ông chưa từng kết hôn và không có con.

Người bắc cầu giữa Nhà Trắng và Quốc hội

Một trong những chương nổi bật nhất trong sự nghiệp của Graham là sự chuyển hóa trong mối quan hệ với Donald Trump. Từ một người phê phán gay gắt Trump trong kỳ bầu cử sơ bộ Cộng hòa năm 2015, Graham dần trở thành đồng minh thân cận nhất của Tổng thống tại Thượng viện, tư vấn cho ông về đề cử tư pháp, an ninh quốc gia và chính sách đối ngoại.

Thượng nghị sĩ Scott mô tả vai trò này bằng một hình ảnh cụ thể: "Lindsey Graham gọi điện cho tổng thống mỗi ngày là điều rất hữu ích. Sự thật là chính mối gắn kết được tôi luyện trên sân golf đã khiến ông trở thành người ủng hộ mạnh mẽ cho tổng thống và là người ủng hộ mạnh mẽ cho chúng ta với tổng thống." Scott nhấn mạnh rằng Graham đóng vai trò "bắc những nhịp cầu" giữa Nhà Trắng và khối Cộng hòa tại Thượng viện - một vai trò mà theo Scott, sẽ rất khó để lấp đầy.

Trước khi qua đời, Graham vừa trở về từ chuyến thăm thứ 10 tới Ukraine, nơi ông gặp Tổng thống Volodymyr Zelenskyy. Ông đang tích cực vận động cho một dự luật trừng phạt cứng rắn nhắm vào Nga và các đối tác mua dầu lớn nhất của nước này, đã thu thập được 85 chữ ký ủng hộ.

Những lời tiếc thương và di sản để lại

Ngay khi tin tức được công bố, các đồng nghiệp và nhà lãnh đạo thế giới đồng loạt bày tỏ tiếc thương. Thống đốc South Carolina Henry McMaster gọi Graham là người "không thể thay thế" và "người chiến đấu kiên định nhất cho South Carolina và nước Mỹ". Theo luật bang South Carolina, chính McMaster sẽ bổ nhiệm người tạm thời kế nhiệm ghế thượng nghị sĩ của Graham.

Thượng nghị sĩ Scott - người bạn 13 năm bên cạnh Graham tại Thượng viện, một trong số ít người được Graham mời dự đám cưới - không giấu được xúc động khi nhắc lại người đồng nghiệp. "Tôi không biết người nào khác có thể lấp đầy đôi giày của Lindsey Graham", ông nói. "Tôi không biết ai khác đã dành toàn bộ tuổi trưởng thành chỉ cho một mục đích: đảm bảo nước Mỹ vẫn là đất nước an toàn nhất thế giới để sinh sống."

Scott cho biết sẽ đổi tên buổi "South Carolina Prayer Breakfast" thành "Lindsey Graham Prayer Breakfast" để tưởng nhớ người bạn. Ông cùng lãnh đạo Cộng hòa tại Thượng viện, trong đó có Thượng nghị sĩ John Thune và John Barrasso, sẽ tìm cách tôn vinh Graham suốt cả tuần và trong phần còn lại của nhiệm kỳ này.

"Nước Mỹ đã mất một chính khách, và tôi đã mất một người bạn", Scott nói. "Ông yêu nước Mỹ tha thiết, phục vụ chúng ta xuất sắc, và sẽ được nhớ đến mãi mãi."

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 3 nguồn độc lập.

• CBS News
• Fox News
• ABC News

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn VN247.