Apple kiện OpenAI ăn cắp bí mật thương mại phần cứng, cáo buộc "thối nát từ gốc rễ"

Apple đã chính thức đệ đơn kiện OpenAI cùng hai lãnh đạo cấp cao của hãng AI này vào ngày 10/7/2026, trong vụ tranh chấp bí mật thương mại được dự báo sẽ trở thành một trong những cuộc chiến pháp lý căng thẳng nhất trong lịch sử Thung lũng Silicon. Đơn kiện dân sự nộp tại Tòa án Liên bang Quận Bắc California cáo buộc OpenAI và các cựu nhân viên của Apple đã có hành vi đánh cắp có hệ thống thông tin bí mật về phần cứng chưa ra mắt, nhắm vào mục tiêu đẩy nhanh tham vọng sản xuất thiết bị AI vật lý của OpenAI.

Ai bị kiện và cáo buộc là gì?

Đơn kiện gồm 41 trang xác định bốn bị đơn chính: Tang Tan - Giám đốc Phần cứng của OpenAI; Chang Liu - kỹ sư điện tại OpenAI (rời Apple vào tháng 1/2026); công ty OpenAI Foundation, OpenAI Group PBC; và io Products - startup phần cứng do huyền thoại thiết kế Jony Ive đồng sáng lập mà OpenAI đã mua lại với giá 6,5 tỷ USD vào năm 2025.

Tang Tan là nhân vật trung tâm trong vụ kiện. Ông từng gắn bó với Apple hơn 24 năm, là người đứng sau thiết kế của iPhone, Apple Watch và iPod. Apple cáo buộc rằng trước khi rời công ty, Tan đã gửi email cho chính mình các thông tin về nhà cung ứng và các tài liệu tổng hợp nội bộ ngành. Nghiêm trọng hơn, ông bị cáo buộc đã yêu cầu các ứng viên đang còn làm việc tại Apple mang theo "linh kiện thực tế" - bao gồm pin, bo mạch chủ và các bộ phận bảo vệ - đến buổi phỏng vấn tại OpenAI như một dạng "trình diễn hiện vật". Apple còn cáo buộc Tan nắm giữ một tài liệu nội bộ dành cho quản lý về quy trình an ninh khi nhân viên rời công ty, và đã sử dụng tài liệu đó để hướng dẫn người sắp chuyển sang OpenAI cách che giấu nhà tuyển dụng mới, kéo dài quyền truy cập hệ thống và tránh ký các văn bản rời công ty.

Chang Liu bị cáo buộc các hành vi có thể nói là táo bạo hơn. Sau khi rời Apple, Liu không trả lại laptop công ty và đã khai thác một lỗ hổng xác thực để tiếp tục truy cập mạng nội bộ của Apple - Apple cho biết lỗ hổng này nay đã được vá. Thông qua kết nối bất hợp pháp đó, Liu đã tải xuống "hàng chục tệp bí mật liên quan đến phần cứng", bao gồm các bài thuyết trình về quy trình sản xuất và kiểm tra mạch điện phức tạp, đặc tả kỹ thuật và dữ liệu dự án độc quyền về các sản phẩm chưa ra mắt. Liu còn bị cáo buộc hướng dẫn một đồng nghiệp cũ tại Apple đang được tuyển dụng sang OpenAI cách sao chép tài liệu mật và "tránh rắc rối với bộ phận an ninh". Để tránh bị phát hiện, hai người được cho là đã chuyển sang liên lạc qua ứng dụng Line Messenger.

Mô hình tuyển dụng có hệ thống và tín hiệu từ chuỗi cung ứng

Apple chỉ phát hiện ra chuỗi hành vi trên vào đầu năm 2026, khi Liu không trả laptop và viết thư cho một đồng nghiệp cũ đề cập đến việc vẫn còn quyền truy cập vào hệ thống chia sẻ tệp nội bộ của Apple. Sau khi gửi thư tới OpenAI vào tháng 2 để nêu lo ngại ban đầu nhưng không nhận được phản hồi nào, Apple đã mở rộng điều tra và cuối cùng quyết định khởi kiện.

Cuộc điều tra của Apple tiết lộ một bức tranh rộng hơn đáng lo ngại. Theo đơn kiện, hơn 400 cựu nhân viên Apple hiện đang làm việc tại OpenAI. Apple mô tả đây là "mô hình đáng lo ngại" khi các nhân viên sắp chuyển việc sang OpenAI thường có xu hướng né tránh quy trình ra đi chính thức: không thông báo nghỉ việc trước hai tuần, bỏ qua liên lạc từ bộ phận an ninh và từ chối hoàn thành thủ tục kiểm tra khi rời công ty. Apple cũng cáo buộc OpenAI đã chủ động tiếp cận ít nhất hai nhà cung ứng của Apple - một đơn vị chuyên về kỹ thuật hoàn thiện bề mặt kim loại và một đơn vị làm về pin - để sao chép công nghệ, trong đó một nhà cung ứng bị cáo buộc đã bị lừa thực hiện công việc cho OpenAI với giả định rằng Apple đã chấp thuận.

Từ đối tác đến đối thủ pháp lý

Vụ kiện nổ ra trong bối cảnh quan hệ giữa Apple và OpenAI đã có những thay đổi đáng kể. Hai hãng từng là đối tác kể từ năm 2024, khi một thỏa thuận lịch sử cho phép người dùng iPhone, MacBook và iPad truy cập ChatGPT thông qua Siri. Tuy nhiên, quan hệ dần rạn nứt, đẩy Apple xích lại gần hơn với Gemini của Google làm nền tảng cho các mô hình AI nội bộ. Trong khi đó, OpenAI tăng tốc xây dựng bộ phận phần cứng riêng - một bước đi trực tiếp đối đầu với thị trường thiết bị tiêu dùng mà Apple đang thống lĩnh.

Vụ kiện của Apple được so sánh với cuộc đối đầu nổi tiếng năm 2017 khi Waymo kiện Uber vì đánh cắp thiết kế xe tự lái - vụ đó kết thúc bằng một thỏa thuận trị giá 245 triệu USD ngay trong khi phiên tòa đang diễn ra. Apple mô tả nền tảng phần cứng đang hình thành của OpenAI là "thối nát từ gốc rễ" vì dựa trên bí mật thương mại bị chiếm đoạt bất hợp pháp, đồng thời lên án OpenAI đã "đi đường tắt phi pháp" dưới áp lực phải cho ra mắt sản phẩm phần cứng thương mại đầu tiên.

OpenAI chưa tiết lộ cụ thể về loại thiết bị đang phát triển, chỉ mô tả đây là nỗ lực tìm kiếm "cách tương tác mới với AI vượt ra ngoài các sản phẩm và giao diện truyền thống". Hãng đang chuẩn bị cho một đợt IPO được dự báo là rất lớn. Tính đến thời điểm bài viết này, OpenAI chưa phản hồi các yêu cầu bình luận từ giới truyền thông. Về phía mình, Apple khẳng định sẽ "luôn bảo vệ thành quả và sáng tạo của đội ngũ" và đang thực hiện "mọi biện pháp cần thiết để làm điều đó".

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 1/3 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 1 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.

• CBS News
• The Verge
• Deutsche Welle
• Wired

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn VN247.